RSS

Category Archives: Αφιέρωμα στην Εξέγερση του Πολυτεχνείου

Με σφραγισμένο τον ιστορικό χώρο του "Παραρτήματος" οι εκδηλώσεις για το Πολυτεχνείο στην Πάτρα

Είναι η πρώτη φορά από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, που το Παράρτημα του Πανεπιστημίου, ο χώρος που στέγασε τον αντιδικτατορικό αγώνα των φοιτητών και των αγωνιστών της Πάτρας, παρέμεινε κλειστός και σφραγισμένος την ημέρα εορτασμού της επετείου.
Ο λαός της Πάτρας δεν θα ξεχάσει τον ξεπεσμό του Δήμου, να σβήσει ιστορικές μνήμες της πόλης, αφήνοντας σφραγισμένο το Παράρτημα (το δικό μας “Πολυτεχνείο”), παρά τις αποφάσεις των φοιτητικών συλλόγων και των εργατικών σωματείων.
Το κλίμα τρομοκρατίας που προσπαθεί να επιβάλλει η λαομίσητη συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ μαζί με την ΕΕ και το ΔΝΤ δεν θα περάσει.
Το σύνθημα “ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ”, 40 χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, ακούστηκε ξανά στους δρόμους της Πάτρας και στον ιστορικό χώρο του Παραρτήματος.
Ακολουθεί φωτογραφικό αφιέρωμα από το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα της Πάτρας.

Ο Πατρινός φοιτητής Γιώργος Σαμούρης, ο οποίος δολοφονήθηκε στην Αθήνα, το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 1973.

Κατάσταση των “176” χαρακτηρισμένων φοιτητών από την Ασφάλεια που εστάλη στους καθηγητές από τη διοίκηση του Πανεπιστημίου (στρατηγός Αχ. Τάγαρης). Υπάρχουν 3 “διαβαθμίσεις”. Η κατάσταση δόθηκε από τον Καθηγητή της Βιολογίας λ. Χριστοδούλου 20 1997. Σελ. 1, site: http://www.afkpatras.gr – Πανεπιστήμιο Πατρών

Διαμαρτυρία του ΔΣ του Συλλόγου Κρητών φοιτητών του Πανεπιστημίου Πατρών για την ύπαρξη πίνακα με φακελλωμένους φοιτητές (πηγή: Γ. Πουντουράκης)

Προκήρυξη – φέιγ βολάν της δημοκρατκής παράταξης των φοιτητών στις νόθες φοιτητικές εκλογές του 1972.
(Πηγή: Δ. Βεργίδης)

Αποτελέσματα νόθων εκλογών στο σύλλογο φοιτητών του Παν. Πατρών, το Νοέμβρη 1972. Κανένας δημοκράτης φοιτητής του ΑΦΚΠ δεν εκλέγεται (Βεργίδης, Γκότσης, Χαρμάνης, Χαζηράκης, Σφακιανάκης, Καρβουτζή, Κίσσας, Λύρας, Λάζαρης). Προπορεύονται και “εκλέγονται” τα γνωστά παιδιά της χούντας και κάποιοι αφελείς που “υποδείχθηκαν” από αυτούς: ο “αρχηγός” Περρωτής, Παπασταματίου, Παπαθωμάς, Αντζουλάκος, Αντωνόπουλος (που αργότερα διαφοροποιήθηκε) , 5ος είναι ο εντελώς άγνωστος Ι. Δρόσος (δημοκρατικός, ανήκων στη β΄ κατηγορία), ο ακραίος Σχοινάς, Μπονάτσος, Μανιάτης. O Θ. Περρωτής πέθανε πριν 10 περίπου χρόνια. Το ίδιο και ο Αντωνόπουλος. Ο Σχοινάς άγνωστον τι απέγινε. Ο Μανιάτης προσχώρησε αργότερα στο ΠΑΣΟΚ και τα τελευταία χρόνια είναι ανώτατο στέλεχος της ΟΛΜΕ. Ο Δαφίλης, άγνωστον γιατί, δεν “πριμοδοτήθηκε”. Ο Κ. Παπαγεωργίου, δημοκράτης φοιτητής του ΑΦΚΠ μπήκε στο ψηφοδέλτιο των χουντικών με υπόδειξη των δημοκρατών φοιτητών για να αντλεί και να μεταδίδει πληροφορίες στο ΑΦΚΠ.
(Πηγή: βιβλίο Δ. Κοσμόπουλου)

Επιστολή του τότε προέδρου του Πανεπιστημίου Στρατηγού Αχ, Τάγαρη προς τους γονείς των φοιτητών… Στάλθηκε κατά τη διάρκεια της αποχής.(Πηγή: Δ. Βεργίδης)- site: http://www.afkpatras.gr – Πανεπιστήμιο Πατρών

Απόσπασμα Έκθεσης της Ασφάλειας για τα γεγονότα του Νοέμβρη του 73 (Πηγή: δικηγόρος Δ. Γεωργόπουλος) – site: http://www.afkpatras.gr, Πανεπιστήμιο Πατρών

Έκθεση της Ασφάλειας για τα γεγονότα του Νοέμβρη του 73. Πηγή: δικ. Δ. Γεωργόπουλος, Δ. Βεργίδης)
Πηγή: δικηγόρος Δ. Γεωργόπουλος)- site: http://www.afkpatras.gr, Πανεπιστήμιο Πατρών

Πόρισμα ένορκης προανάκρισης για το ΑΦΚΠ από την Ασφάλεια.(Πηγή: δικ. Δ. Γεωργόπουλος)- site: http://www.afkpatras.gr, Πανεπιστήμιο Πατρών

17 Νοέμβρη 1974: Πρώτη επέτειος του Πολυτεχνείου

Οι φωτογραφίες προέρχονται από την ιστοσελίδα http://arcadia.ceid.upatras.gr/afkpatras/

Advertisements
 

Πολυτεχνείο 1973: Φωτογραφικό αφιέρωμα

 

Γιώργος Κηρύκου (1955-1993) – Μια απ’ τις πολλές ιστορίες των άγνωστων “ανώνυμων” ανιδιοτελών αγωνιστών του Πολυτεχνείου

Ονομαζόταν Γιώργος Κηρύκου, καταγόταν από την Ικαρία, ένα από τα 5 παιδιά της οικογένειάς του, και το 1973 ήταν 18 χρονών.Είχε έλθει στην Αθήνα να βρει την τύχη του και δούλευε περιστασιακά οικοδόμος και ελαιοχρωματιστής. Η μεγάλη του αγάπη, όμως, ήταν η μουσική και η κιθάρα. Ερασιτέχνης μουσικός, έφτιαχνε στιχάκια και τα έντυνε με τα ακόρντα της κιθάρας του.
Η φωτογραφία που τον δείχνει ανεβασμένο στην πύλη του Πολυτεχνείου, ανεμίζοντας την ελληνική σημαία και φωνάζοντας συνθήματα “Κάτω η χούντα” και “Επανάσταση λαέ“, είναι πασίγνωστη. Τότε ήταν αρραβωνιασμένος με μια φοιτήτρια.
1973-11-1x - Πύλη Πολυτεχνείου - Γιώργος Κηρύκου ανεβασμένος

Γιώργος Κηρύκου (1955-1993)
_

Μετά τα γεγονότα, συνελήφθη από τα όργανα της χούντας, κρατήθηκε στο Χαϊδάρι και βασανίστηκε. Οι γονείς του είχαν χάσει τα ίχνη του, δεν ήξεραν εάν είναι ζωντανός ή όχι. Τελικά, κατάφερε να επικοινωνήσει με την αρραβωνιαστικιά του μέσω ενός φαντάρου, κι εκείνη έστειλε γράμμα στην Ικαρία για να πει στην οικογένεια ότι είναι ζωντανός.
Αργότερα μπαρκάρισε στα καράβια, ξαναγύρισε γιατί ήταν “παράνομος”, πήγε στην Αμερική, παντρεύτηκε, έκανε έναν γιο, και δούλευε μουσικός στην Αστόρια. Χώρισε, γύρισε στην Ικαρία στην μάνα του και στις αδελφές του, έκανε έναν δεύτερο γάμο, και έκανε μαθήματα κιθάρας σε παιδιά. Το παρατσούκλι του ήταν “Αλμπάνο“.
Το καλοκαίρι του 1993, με τις φοβερές πυρκαγιές στο νησί που κόστισαν 13 νεκρούς, σε ηλικία 38 ετών, μαζί με δυο φίλους του, βοηθούσε να αντιμετωπιστεί η καταστροφή. Όταν άκουσε για 4 γέροντες εγκλωβισμένους που κινδύνευε η ζωή τους, πήγε εκεί. Προσπάθησε να σώσει μια γριούλα από την φωτιά, την πήρε στην πλάτη του για να την μεταφέρει, όμως ο αέρας άλλαξε κατεύθυνση και η φωτιά γύρισε. Εγκλωβίστηκαν όλοι εκεί, κι εκεί έχασε τη ζωή του.
Αυτή ήταν, εν συντομία, η ιστορία του Γιώργου Κηρύκου. Αλλά δεν είναι η ιστορία του Γιώργου Κηρύκου μόνο. Είναι και η ιστορία των χιλιάδων άγνωστων “ανώνυμων” ανιδιοτελών αγωνιστών του Πολυτεχνείου, που ποτέ δεν ζήτησαν τίποτε και ποτέ δεν εξαργύρωσαν εκείνους τους αγώνες.


 

Τα βασανιστήρια της χούντας


 

Υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο;




Ο υποφυρερίσκος της Χρυσής Αυγής, ο Παπάς, με τη σημαία του…



Κάποτε ρώτησαν τον Γκέμπελς αν υπήρχαν κρεματόρια κι αν οι ναζί είχαν επιδοθεί στην εξολόθρευση των Εβραίων. Κι εκείνος απάντησε: «Αδύνατον, αν συνέβαινε κάτι τέτοιο θα το γνώριζα»! Η ιστορία του γκεμπελισμού είναι επομένως παλιότερη των αποβρασμάτων που την υπηρετούν. Η διαφορά πλέον είναι ότι ο γκεμπελισμός πέραν των παλιών μεθόδων, αξιοποιεί και νέες μορφές διάχυσής του, όπως για παράδειγμα αυτός ο παράλληλος και συχνά ανεξέλεγκτος κόσμος του διαδικτύου. Όποιος επιχειρήσει να σερφάρει τούτες τις μέρες της επετείου του Πολυτεχνείου στο διαδίκτυο θα διαπιστώσει ότι είναι αδύνατον να μείνει ανέγγιχτος από τα βρομόνερα του γκεμπελισμού. Η προσφιλής ενασχόληση των διαδικτυακών «ΕΣΑτζήδων» είναι  η διακίνηση της θεωρίας πως «δεν υπήρξαν νεκροί στο Πολυτεχνείο» και πως «οι νεκροί  του Πολυτεχνείου είναι μύθος»…
Πηγή αυτής της προβοκατόρικης παραχάραξης της Ιστορίας και της αλήθειας είναι η ναζιστική Χρυσή Αυγή και η συναφής με αυτήν χορωδία του εθνικισμού, που εξυμνεί τη χούντα των συνταγματαρχών. Μάλιστα τα ηγετικά κλιμάκια της Χρυσής Αυγής είχαν φροντίσει  ήδη από πέρσι να δώσουν και μια διάσταση «ντοκουμενταρισμένης» άρνησης της δολοφονίας πολιτών από τη χούντα στο Πολυτεχνείο, γεμίζοντας την Αθήνα με τρικάκια στα οποία έγραφαν:«Πολυτεχνείο – Ζητούνται νεκροί – Ο ευρών αμοιφθήσεται» και «Όχι στο παραμύθι του Πολυτεχνείου – Όχι στους ψεύτικους νεκρούς»….    




 Μη δίνεται σημασία στην ορθογραφία των χρυσαυγιτών, λάθη συμβαίνουν, πόσο μάλλον όταν είσαι «ούγκανος» της συνομοταξίας του «εγέρθητου». Η ουσία, εν προκειμένω, βρίσκεται στο τι λένε και όχι στο πώς το γράφουν…
Θα πει κανείς ότι το να απαντάς σε τέτοιες αθλιότητες είναι σαν να χαραμίζεις χρόνο για να υποστηρίξεις ότι «η Γη γυρίζει». Εντούτοις υπάρχουν ιστορικές περίοδοι που πρέπει να μάχεσαι ακόμα και για το αυτονόητο. Ειδάλλως με την ίδια ευκολία που οι άνθρωποι μαθαίνουν ότι 2+2 κάνει 4 μπορεί να διαπιστώσεις ότι κάποιοι τους έχουν πείσει πως δεν κάνει 4, αλλά 5. Τέτοια στιγμή είναι όταν ο φασισμός επιδιώκει να φυλακίσει στο βάλτο του τη «Γη» για να μην γυρίζει, την Ιστορία για να μην διδάσκει και το μυαλό των ανθρώπων για να μην σκέφτεται.
Υπήρχαν, λοιπόν νεκροί στο Πολυτεχνείο;
Τα στοιχεία που θα παρουσιάσουμε δεν είναι άγνωστα (είχε γίνει ανάλογη μνεία στον «Ριζοσπάστη» στις 15/11/2012), περιλαμβάνονται στο κομμάτι της ιστορικής έρευνας του «Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών» με τίτλο «Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973» που αφορά στους νεκρούς του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια της εξέγερσης και αμέσως μετά την καταστολή της. Εκ τω προτέρων σημειώνουμε ότι δεν θα αναφερθούμε και στους 88 εκ των δολοφονημένων από τη χούντα που μνημονεύονται στην επέτειο του Πολυτεχνείου, ούτε σε προσωπικές μαρτυρίες (πλην αυτής που αφορά στον δολοφόνο Ντερτιλή), ούτε στους (πιστοποιημένα) 1.103 τραυματίες των γεγονότων του Πολυτεχνείου.
Μένουμε στην έρευνα του «Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών» και καταγράφουμε μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις:
  • Διομήδης Κομνηνός του Ιωάννη, 17 ετών, μαθητής, κάτοικος Λευκάδος 7, Αθήνα. Στις 16/11/1973, μεταξύ 21.30 και 21.45, στη διασταύρωση των οδών Αβέρωφ και Μάρνη τραυματίστηκε θανάσιμα στην καρδιά από πυρά της φρουράς του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε νεκρός στο «Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών».
  • Toril Margrethe Engeland του Per Reidar, 22 ετών, φοιτήτρια από το Molde της Νορβηγίας. Στις 16/11/1973, γύρω στις 23.30, τραυματίστηκε θανάσιμα στο στήθος από πυρά της φρουράς του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε από διαδηλωτές στο ξενοδοχείο «Ακροπόλ» και αργότερα, νεκρή ήδη, στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του ΙΚΑ.
  • Βασίλειος Φάμελλος του Παναγιώτη, 26 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, από τον Πύργο Ηλείας, κάτοικος Κάσου 1, Κυψέλη, Αθήνα. Στις 16/11/1973, γύρω στις 23.30, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά της φρουράς του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε νεκρός στο «Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών».
  • Γεώργιος Σαμούρης του Ανδρέα, 22 ετών, φοιτητής Παντείου, από την Πάτρα, κάτοικος πλατείας Κουντουριώτου 7, Κουκάκι. Στις 16.11.1973 γύρω στις 24.00, ενώ βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή του Πολυτεχνείου (Καλλιδρομίου και Ζωσιμάδων), τραυματίστηκε θανάσιμα στον τράχηλο από πυρά της αστυνομίας. Μεταφέρθηκε νεκρός στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του ΙΚΑ.
  • Δημήτριος Κυριακόπουλος του Αντωνίου, 35 ετών, οικοδόμος, από τα Καλάβρυτα, κάτοικος Περιστερίου Αττικής. Κατά τις βραδινές ώρες της 16/11/1973, ενώ βρισκόταν στην περιοχή του Πολυτεχνείου, χτυπήθηκε από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, συνεπεία των οποίων πέθανε, από οξεία ρήξη αορτής, ενώ μεταφερόταν στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ερυθρού Σταυρού.
  • Σπύρος Μαρίνος του Διονυσίου, 31 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, από την Εξωχώρα Ζακύνθου. Στις 16/11/1973, ενώ βρισκόταν στην περιοχή του Πολυτεχνείου, κτυπήθηκε από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους και υπέστη κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Μεταφέρθηκε στο Θεραπευτήριο Πεντέλης, όπου πέθανε τη Δευτέρα 19/11/1973, από οξύ αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
  • Νικόλαος Μαρκούλης του Πέτρου, 24 ετών, από το Παρθένι Θεσσαλονίκης, κάτοικος Χρηστομάνου 67, Σεπόλια, Αθήνα, εργάτης. Στις 17/11/1973, στην πλατεία Βάθη, τραυματίστηκε στην κοιλιά από ριπή στρατιωτικής περιπόλου. Μεταφέρθηκε στο «Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών», όπου πέθανε τη Δευτέρα 19/11/1973.
  • Στυλιανός Καραγεώργης του Αγαμέμνονος, 19 ετών, οικοδόμος, κάτοικος Μιαούλη 38, Νέο Ηράκλειο Αττικής. Στις 10.15 το πρωί της 17/11/1973, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλους διαδηλωτές στην οδό Πατησίων, μεταξύ των κινηματογράφων «ΑΕΛΩ» και «ΕΛΛΗΝΙΣ», τραυματίστηκε από ριπή πολυβόλου που έριξε εναντίον τους περίπολος πεζοναυτών που επέβαινε τεθωρακισμένου οχήματος. Μεταφέρθηκε στο ΚΑΤ, όπου εξέπνευσε στις 30/11/1973.
  • Μάρκος Καραμανής του Δημητρίου, 23 ετών, ηλεκτρολόγος, από τον Πειραιά, κάτοικος Χίου 35, Αιγάλεω. Στις 17/11/1973, επί της πλατείας Αιγύπτου, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά της στρατιωτικής φρουράς που ενέδρευε στην ταράτσα του ΟΤΕ. Στην κλινική «Παντάνασσα» (πλατεία Βικτορίας) διαπιστώθηκε ο θάνατός του.
  • Αλέξανδρος Σπαρτίδης του Ευστρατίου, 16 ετών, μαθητής, από τον Πειραιά, κάτοικος Αγίας Λαύρας 80, Αθήνα. Στις 10.30 με 11.00 περίπου το πρωί της 17/11/1973, ενώ βάδιζε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Κότσικα, τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από πυρά της στρατιωτικής φρουράς που ενέδρευε στην ταράτσα του ΟΤΕ. Με διαμπερές τραύμα μεταφέρθηκε στο Κ.Α.Τ., όπου τον βρήκε νεκρό ο πατέρας του.
  • Αλέξανδρος – Βασίλειος (Μπασρί) Καράκας, 43 ετών, Αφγανός τουρκικής υπηκοότητας, κάτοικος Μύρων 10, Αγιος Παντελεήμονας, Αθήνα. Στις 13.00, της 17/11/1973, ενώ βάδιζε με τον 13χρονο γιο του στη διασταύρωση των οδών Χέιδεν και Αχαρνών, τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από ριπή μυδραλίου τεθωρακισμένου στρατιωτικού οχήματος. Μεταφέρθηκε απευθείας στο νεκροτομείο, όπου πιστοποιήθηκε ο θάνατος του.
  • Ανδρέας Κούμπος του Στέργιου, 63 ετών, βιοτέχνης, από την Καρδίτσα, κάτοικος Αμαλιάδος 12, Κολωνός. Γύρω στις 11.00 με 12.00 της 18/11/1973, στη διασταύρωση των οδών Γ’ Σεπτεμβρίου και Καποδιστρίου, τραυματίστηκε στη λεκάνη από πυρά μυδραλίου τεθωρακισμένου στρατιωτικού οχήματος. Εξέπνευσε στο ΚΑΤ στις 30/1/1974.
  • Μιχαήλ Μυρογιάννης του Δημητρίου, 20 ετών, ηλεκτρολόγος, από τη Μυτιλήνη, κάτοικος Ασημάκη Φωτήλα 8, Αθήνα. Στις 12.00 το μεσημέρι της 18/11/1973, στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά περιστρόφου αξιωματικού του Στρατού (αυτουργός ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ντερτιλής). Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ. σε κωματώδη κατάσταση και κατόπιν στο «Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών», όπου πέθανε αυθημερόν.
Ο κατάλογος που προηγήθηκε είναι ενδεικτικός. Στα θύματα που περιλαμβάνει πολλά από αυτά δολοφονήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, την πέραν του Πολυτεχνείου, κατά τη διάρκεια του γενικευμένου πογκρόμ καταστολής που είχε εξαπολύσει η χούντα.
Τέτοιες ήταν, για παράδειγμα, οι δολοφονίες
  • του Κυριάκου Παντελεάκη, εκτελεσμένου στις 18/11/1973 από πυρά άρματος μάχης στην Πατησίων,
  • του Ευστάθιου Κολινιάτη που κτυπήθηκε στις 18/11/1973 από αστυνομικούς,
  • του Σπυρίδωνα Κοντομάρη (πρώην βουλευτής Κερκύρας) που χτυπήθηκε από την Αστυνομία,
  • του Σωκράτη Μιχαήλ που τον χτύπησαν στην οδό Μπουμπουλίνας στις 16/11/1973,
  • του Δημήτρη Θεοδώρα που γαζώθηκε στις 17/11/1973 από πυρά στρατιωτικής περιπόλου,
  • του Αλέξανδρου Παπαθανασίου που εκτελέστηκε από τα πυρά των αστυνομικών του ΙΣΤ’ Αστυνομικού Τμήματος Αθήνας…
Τα θρασίμια του ναζισμού, απέναντι στα προηγούμενα έχουν το εξής «επιχείρημα»: «Αυτοί – λένε – δεν είναι νεκροί  του Πολυτεχνείου, γιατί δεν ήταν μέσα,  ήταν “έξω” από το Πολυτεχνείο»!
Από μια άποψη… πάλι καλά. Γιατί αυτοί – οι ναζί – είναι ικανοί να ισχυριστούν ακόμα και αυτό: Οτι οι «έξω» από το Πολυτεχνείο δεν δολοφονήθηκαν, επειδή ήταν «έξω»!. Ότι επειδή ήταν «έξω» δεν εκτελέστηκαν από τη χούντα στο πλαίσιο της καταστολής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Κατά τους ναζί μπορεί, ενδεχομένως, να «σκόνταψαν» και να «χτύπησαν μόνοι τους»…
Ντερτιλής – Μιχαλολιάκος, Δεκέμβρης 2012…


Ας πάρουμε, όμως, ένα δείγμα, για το τι πραγματικά συνέβη με τους «έξω» από το Πολυτεχνείο: To μεσημέρι της 18ης Νοέμβρη 1973, ο ταγματάρχης Ντερτιλής (αυτός με τον οποίο φωτογραφιζόταν πριν μερικούς μήνες ο Μιχαλολιάκος κρατώντας του σεβάσμια το χέρι) βρισκόταν με το υπηρεσιακό του τζιπ έξω από την κατεστραμμένη πύλη του Πολυτεχνείου. Απέναντι, Πατησίων και Στουρνάρη, οι αστυφύλακες χτυπούσαν ένα νεαρό, που προς στιγμήν τους ξέφυγε. Όχι όμως κι από τον Ντερτιλή. Ο Ντερτιλής έβγαλε από το μπουφάν το περίστροφο και πυροβόλησε. «Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο», περιγράφει στην κατάθεσή του ένα χρόνο αργότερα ο οδηγός του Ντερτιλή – ο 21 ετών τότε Αντώνης Αγριτέλης – και συνεχίζει: «Μετά το φόνο ο Ντερτιλής σαν να μη συνέβαινε τίποτα μπήκε στο τζιπ και χτυπώντας με στην πλάτη μου είπε: “Με παραδέχεσαι, ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι!”»…
Αυτός είναι ο «μύθος» των νεκρών του Πολυτεχνείου. Αυτή ήταν η χούντα των «Ντερτιλήδων». Αυτά είναι και τα ναζιστοειδή της Χρυσής Αυγής που την εκπροσωπούν σήμερα.
Ο Ντερτιλής επί τω έργω, αλλά «έξω» από το Πολυτεχνείο …
 

Ο Αλέκος Παναγούλης ενάντια στο πηχτό σκοτάδι της χούντας (σπάνιο video)

Εκπομπή-αφιέρωμα στον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ, η οποία περιλαμβάνει συνέντευξη που παραχώρησε, με κάθε μυστικότητα, ο Α. ΠΑΠΑΓΟΥΛΗΣ στον Ιταλό δημοσιογράφο SILVANO AGOSTI λίγες μέρες μετά την αμνήστευση που απένειμε το καθεστώς των συνταγματαρχών στους πολιτικούς κρατουμένους στις 21/8/1973. To πολύτιμο αυτό ντοκουμέντο παραχωρήθηκε από τον S. AGOSTI στην ΕΡΤ. Πριν την προβολή του παρατίθενται χρονολογικά τα γεγονότα-σταθμοί της αντιδικτατορικής δράσης του μεγάλου αγωνιστή, όπως η λιποταξία του από το στράτευμα μετά την επιβολή της χούντας, η ίδρυση της οργάνωσης Ελληνική Αντίσταση και η στήριξη της ένοπλης πάλης κατά του απριλιανού καθεστώτος. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας κατά του δικτάτορα ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ τον Αύγουστο του 1968, που οδήγησε στη σύλληψη και καταδίκη του δις εις θάνατον από το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών, καθώς και στον «εντοιχισμό του» για τεσσεράμισι χρόνια στις στρατιωτικές φυλακές Μπογιατίου. Έπεται αναφορά στην εκλογή του ως βουλευτή με την Ένωση Κέντρου το 1974 και, τέλος, στον μυστηριώδη θάνατό του σε τροχαίο, την Πρωτομαγιά του 1976.
Ακολουθεί η συνέντευξη που παραχώρησε στον S. AGOSTI μετά την αμνήστευσή του τον Αύγουστο του 1973, στην οποία αφηγείται την περιπέτεια της φυλάκισής του και τις άθλιες συνθήκες

εγκλεισμού του, δίνοντας λεπτομέρειες για τα βασανιστήρια που υπέστη και τις μεθόδους βασανισμού που χρησιμοποιούσε η χούντα. Εκτός από τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ, μιλά η μητέρα του ΑΘΗΝΑ, ο συναγωνιστής του ΣΤΑΘΗΣ ΓΙΩΤΑΣ, ο δεσμοφύλακας ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΩΡΑΚΗΣ, που τον συνέτρεξε στην απόδρασή του από τις φυλακές το 1969, και ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ, που αμνηστεύτηκε επίσης το 1973. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνεται πλάνο από την Πολυκλινική Αθηνών όπου μεταφέρθηκε, θύμα των βασανιστηρίων του ΕΑΤ-ΕΣΑ, ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΟΥΣΤΑΚΛΗΣ, στο οποίο μιλά η γυναίκα του ΧΡΙΣΤΙΝΑ.

Συντελεστές
Παρουσιάστρια
ΕΥΗ ΔΕΜΙΡΗ
Κείμενο
ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΤΣΗΣ
Σκηνοθεσία
ΤΑΣΟΣ ΜΠΙΡΣΙΜ
Μοντάζ
ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΠΥΡΟΓΛΟΥ
Αφήγηση
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
 

Καλλιτέχνες και χούντα

Με την χτεσινή κουβέντα για χούντες και για ανθρώπους τού πνεύματος, σκέφτηκα να θυμηθούμε την στάση μερικών καλλιτεχνών κατά την περίοδο της δικτατορίας. Κι αν για τον διάσημο κονφερανσιέ Γιώργο Οικονομίδη η συμπάθειά του προς τους δικτάτορες είναι γνωστή, η κάθε άλλο παρά αντιχουντική στάση κάποιων άλλων σίγουρα μας ξενίζει.

Ας αρχίσουμε με κάτι ελαφρό. Οι παλιότεροι θα θυμούνται το καλαματιανό “Το λεν’ οι πετροπέρδικες”, τον ύμνο προς τον αρχιδικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο προσωπικά: “Το λεν’ οι πετροπέρδικες, το λέει και τ’ αηδόνι / Ωρέ Γιώργο Παπαδόπουλε (δις) / Για σένα μιλάει ο ντουνιάς, για σένα καμαρώνει / Βάστα τα κλειδιά, βάσταξε γερά. // Παντού, σε κάμπους και βουνά, όλοι μιλούν για σένα / Ωρέ Γιώργο Παπαδόπουλε (δις) / Εσύ ξαναζωντάνεψες και το 21 / Βάστα τα κλειδιά, βάσταξε γερά. // Το όνομά σου τώρα πια αιώνια θα μείνει / Ωρέ Γιώργο Παπαδόπουλε (δις) / Μεσ’ στις ελληνικές καρδιές γράφτηκε και δεν σβήνει / Βάστα τα κλειδιά, βάσταξε γερά”. Ελάχιστοι, όμως, γνωρίζουν ότι οι στίχοι και η μουσική τού κομματιού γράφτηκαν με την συμμετοχή του διάσημου δημοτικού βιολιστή Γιώργου Κόρου, ο οποίος διευθύνει την ορχήστρα και -φυσικά- παίζει βιολί.

Ο Γιώργος Οικονομίδης έγραψε τους στίχους στο μεγαλύτερο σουξέ τής δικτατορίας, το “21 Απριλίου 1967″, πιο γνωστό ως“Μέσα στ’ Απρίλη την γιορτή”, το οποίο ακουγόταν σε κάθε εκδήλωση της χούντας: “Μέσα στ’ Απρίλη τη γιορτή / το μέλλον χτίζει η νιότη, / αγκαλιασμένη, δυνατή, / μ’ εργάτη, αγρότη, φοιτητήκαι πρώτο το στρατιώτη…”. Το κομμάτι μελοποίησε ως εμβατήριο ο πολύς Γιώργος Κατσαρός, ίσως ο διασημότερος έλληνας σαξοφωνίστας. Η πρώτη δημόσια εκτέλεση του εν λόγω ύμνου τής χούντας έγινε στις 13 Ιουλίου 1967, στο γνωστό κέντρο τής Γλυφάδας “Δειλινά”, κατά την διάρκεια μιας καλλιτεχνικής βραδιάς που διοργάνωσε ο Κεντρικός Ραδιοφωνικός Σταθμός των Ενόπλων Δυνάμεων. Εκείνη την βραδιά, το τραγούδι ερμήνευσαν (κρατηθείτε!) ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και η Βίκυ Μοσχολιού. Αργότερα κυκλοφόρησε σε δισκάκι με την φωνή του Γιάννη Βογιατζή. Την επόμενη χρονιά, εν όψει τού “δημοψηφίσματος” που οργάνωσε η χούντα για το “νέο σύνταγμα”, ξανακυκλοφόρησε σε 45άρι με τον “χατζηδακικό” Φώτη Δήμα (*), έχοντας στην δεύτερη πλευρά το “Το νέον σύνταγμα της 29ης Σεπτεμβρίου 1968”.
  
Παρενθεσούλα. Μιας κι ανέφερα τα “Δειλινά”, ας πω και μια κουβέντα για το περίφημο “Στορκ”. Το 1970, το “Στορκ” είχε γίνει το αγαπημένο κέντρο διασκέδασης των αξιωματούχων τής χούντας. Στην πίστα βρισκόταν το τότε νέο αστέρι τού ελληνικού τραγουδιού, ο Γιώργος Νταλάρας… Κλείνει η παρενθεσούλα.

Φυσικά, από το αφιέρωμά μας δεν θα μπορούσε να λείψει η αναφορά στην περίφημη γιορτή με την οποία η “Επανάστασις” γιόρτασε τα πρώτα της γενέθλια. Ήταν η 21η Απριλίου 1968 και στο Παναθηναϊκό Στάδιο μαζεύτηκε όλος ο καλός ο κόσμος για να γιορτάσει μαζί με τους δικτάτορες. Ανάμεσά τους:
– Τραγούδησαν οι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Βίκυ Μοσχολιού, Φώτης Δήμας, Σταμάτης Κόκκοτας, Τζένη Βάνου, Γιάννης Βογιατζής, Γιάννης Πουλόπουλος, Νάντια Κωνσταντοπούλου, Σώτος Παναγόπουλος, Τώνης Μαρούδας, Γιώργος Ζαμπέτας, Μαρινέλλα και άλλοι.
– Την ορχήστρα διεύθυναν οι: Γιώργος Κατσαρός, Κώστας Κλάβας, Τάκης Μωράκης, Ανδρέας Χατζηαποστόλου και Τάκης Αθηναίος.
– Σκετσάκια στο πνεύμα τής γιορτής έπαιξαν οι: Ρένα Βλαχοπούλου, Κώστας Βουτσάς, Ντίνος Ηλιόπουλος, Νίκος Σταυρίδης, Ρένα Ντορ και άλλοι.

Με όλα τούτα, δεν θέλω να πω πως όλοι όσοι προανέφερα ήσαν χουντόφιλοι. Το μόνο που θέλω να πω είναι πως δεν είχαν κανένα πρόβλημα να τα έχουν καλά με το καθεστώς, προκειμένου να έχουν το κεφαλάκι τους ήσυχο. Μέχρις εδώ, ας το καταπιώ κι ας πω κι ένα “δε βαριέσαι, ας μη παραστήσω τον πονηρό γιατί ίσως έτσι να έκανα κι εγώ”. Εκείνο που δεν μπορώ να καταπιώ, όμως, είναι μαθήματα ηθικής, νομιμότητας ή -ακόμη χειρότερα- επανάστασης από δαύτους. Τώρα, μάλιστα, που πλησιάζει και η επέτειος του Πολυτεχνείου.

(*) Ο Φώτης Δήμας είναι μια σπουδαία αλλά παραγνωρισμένη φωνή τού ελληνικού τραγουδιού. Ερμήνευσε πρώτος το Αν σ’ αρνηθώ αγάπη μου. Συμμετείχε με 4 κομμάτια στην Οδό Ονείρων τού Χατζηδάκι (1962) αλλά και στον δίσκο “Η Αθήνα τραγουδά Χατζηδάκη” (1965). Ανεπανάληπτη έμεινε η πρώτη εκτέλεση του Έρημος μεσ’ στην ερημιά (του Σταύρου Κουγιουμτζή, 1965), κομμάτι που ξανατραγούδησε -εμφανώς κατώτερα- ο Γιώργος Νταλάρας στον δίσκο “Όταν ανθίζουν πασχαλιές”(1971). Μετά την πτώση τής χούντας, ο Φώτης Δήμας δεν δέχτηκε να παραστήσει τον “ανανήψαντα” ή να προσπαθήσει να δικαιολογηθεί για τα φιλοδικτατορικά του αισθήματα. Προτίμησε να εγκαταλείψει το τραγούδι και να εξαφανιστεί.


Cogito ergo sum