RSS

Category Archives: ολυμπιακοί αγώνες

Ο αθλητισμός ως ιδεολογία των κυρίαρχων

Μια συνέντευξη με τους ισπανούς συγγραφείς Χόρχε Μοντέρο και Φεντερίκο Κοριέντε

Με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, οι δύο συγγραφείς αναλύουν τη σχέση μεταξύ αθλητισμού, εξουσίας, ανταγωνισμού και δημοκρατίας. Και οι δύο συγγραφείς έχουν εμπλακεί από τη δεκαετία του ογδόντα σε διάφορα έργα κοινωνικής κριτικής, προσπαθώντας πάντα να ξεφύγουν από την πολιτική στράτευση. Στο τελευταίο βιβλίο τους, με τίτλο «Citius, Altius Fortius: Η μαύρη βίβλος του αθλητισμού» παρατηρούν την κοινωνία του θεάματος και επισημαίνουν ότι ο αθλητισμός δεν είναι μόνο ένας μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου ή μια βαλβίδα ασφαλείας για το σύστημα, αλλά και μια ιδεολογία από μόνος του
– Αναλύετε την ιδεολογία του αθλητισμού και το πώς αντιπροσωπεύει τις σύγχρονες αξίες. Πως τα αθλήματα γίνονται ο καθρέφτης του πολιτικού λόγου;

– Δεν είναι δυνατή η ανάλυση της ιδεολογίας του αθλητισμού χωρίς την αναθεώρηση των κυριάρχων αξιών και πεποιθήσεων που καθορίζουν την κοινωνία. Ο αθλητισμός προσπαθεί να εκπροσωπείται ως ένας οργανισμός που φιλοδοξεί να είναι «υγιής» για να προωθήσει το κοινό καλό και την αρμονική ανάπτυξη των ανθρώπων, η οποία επικαλύπτεται με αφηρημένες ιδέες όπως η δικαιοσύνη (fair play), με την αυστηρή υπακοή σε αποδεκτά πρότυπα που είναι σεβαστά από όλους, με τις ίσες ευκαιρίες ή την ομαδική εργασία. Ο αθλητισμός επιβάλλει ακόμα και το λεξιλόγιό του και μια γενική πολιτική συζήτηση που εδώ και πολύ καιρό έχει εγκαταλείψει τις ελεύθερες συζητήσεις και τις διαφορετικές οπτικές γωνίες, για να βυθιστεί σε προκατασκευασμένες συλλογικές ταυτότητες που αναζητούν την επιβεβαίωση της εξουσίας και της επιτυχίας, τηρώντας πάντα τους κανόνες, ή τουλάχιστον προσποιούμενες ότι τους σέβονται.
Η ιδεολογική συζήτηση που προέρχεται από τις αθλητικές εκδηλώσεις φαίνεται ότι εξασφαλίζει την κατανόηση και την ενότητα μεταξύ των λαών. Απόδειξη είναι ότι, χάρη στην υψηλή τηλεθέασή τους, αυτές οι διεθνείς αθλητικές εκδηλώσεις χρησιμεύουν ως μια επιστολή παρουσίασης ενώπιον της «διεθνούς κοινότητας» για πολιτικά καθεστώτα με αμφίβολες επιδόσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η Κίνα το 2008 ή η Νότια Αφρική το 2010.
– Δεν είναι υποκριτικό ότι οι αξίες που ενσωματώνει ο αθλητισμός απαιτούν τόσο πολύ το ντόπινγκ;
– Είναι προφανές ότι ένας πολιτισμός που κλείνει τα αυτιά του όταν ακούει για την εργασιακή εκμετάλλευση των παιδιών στον Τρίτο Κόσμο, και από την άλλη στα γήπεδα επικροτεί τους νέους με τους παραμορφωμένους οργανισμούς για να τους προσαρμόσει καλύτερα στην αθλητική πειθαρχία, δεν μπορεί να καυχηθεί για την προώθηση της σωματικής και ψυχικής υγείας, όπως γινόταν στην αρχαία Ελλάδα, η οποία γιόρταζε την ικανότητα του αυτοελέγχου και την ικανότητα των αθλητών να υποβάλλονται σε ιερούς κανόνες προκειμένου να τα δώσουν όλα. Εκεί που τα παραδοσιακά δημοφιλή παιχνίδια απαιτούσαν την λαϊκή αυθόρμητη σχέση με τους άλλους και την ανάπτυξη όλων των ικανοτήτων, οι αθλητές του σήμερα μαθαίνουν να αναστέλλουν τον αυθορμητισμό τους για χάρη της νίκης και της καλύτερης δυνατής απόδοσης, να μην αμφισβητούν τους κανόνες του παιχνιδιού, και να συμμετέχουν σε μια ορθολογιστική λογική με σκοπό να γίνουν πρότυπα και αστέρια της κοινωνίας των μαζών και του θεάματος.
– Υπάρχει κάποιο ψυχαγωγικό στοιχείο του αθλητισμού στην σύγχρονη μορφή του;
– Ο σύγχρονος αθλητισμός βρίσκεται στον αντίποδα της παλιάς λαϊκής διασκέδασης, και είναι ενταγμένος στην λογική της σύγχρονης βιομηχανίας. Η λογική του «παιχνιδιάρικου» αθλητισμού προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στην κοινωνική ζωή, είναι ικανή να μετασχηματίσει τις αξίες του από την καθημερινότητα, και μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους για να εκπαιδεύσουν τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις τους. Ο Σίλερ έλεγε ότι «το παιχνίδι δεν ξεφεύγει από τη ζωή, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της». Αυτό συμβαίνει γιατί δεν λειτουργεί πέρα από τον εαυτό του, από την προθυμία να συμμετέχει με άλλους σε μια διασκεδαστική και επικοινωνιακή δραστηριότητα. Τα περισσότερα σύγχρονα αθλήματα είναι όπως τα παιχνίδια, αλλά απέχουν πολύ από την αλήθεια, επειδή ξεκινούν από την αποδοχή του συνόλου των απαράβατων κανόνων που καταπνίγουν κάθε «παιχνιδιάρικο» στοιχείο.
Τα παιχνίδια μπορούν να διέπονται από κανόνες, αλλά μπορούν να αποκτήσουν και την αυτονομία τους έναντι των παικτών, για να μην ανατίθεται η εφαρμογή και η παρακολούθησή τους σε διαιτητές και κριτές. Επιπλέον, το παιχνίδι επιτρέπει να παίζει κανείς απεριόριστα με τους κανόνες, και μπορείς ακόμη και να τους τροποποιήσεις, σε αντίθεση με τον αθλητισμό που παίζεται κάνοντας παγίδες. Ο αθλητισμός έχει τα κύρια χαρακτηριστικά της σύγχρονης βιομηχανικής οργάνωσης: τους κανονισμούς, την εξειδίκευση, την ανταγωνιστικότητα και την μεγιστοποίηση των επιδόσεων. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και οι κανόνες και τα όργανα, νομιμοποιούνται μέσα σε έναν παραγωγικό φετιχισμό. Ο αθλητισμός παράγει αθλητικές επιδόσεις και καταγράφει αρχεία, δηλαδή τα υπολογίσιμα δεδομένα μεταξύ των ανθρώπων. Στο παιχνίδι αντίθετα, το «υλικό αποτέλεσμα» δεν είναι το καθοριστικό σημείο, η δυνατότητα ανάμεσα στα δύο μέρη είναι άνιση και αποτέλεσμα μιας τυχαίας μορφής. Στον αθλητισμό, όμως, έχουμε πάντα δύο πλευρές επίσημα «ίσες», που αγωνίζονται να πάρουν ένα «δίκαιο» αποτέλεσμα» χρησιμοποιώντας τους κανόνες που αποσκοπούν στη θέσπιση και διασφάλιση της ισορροπίας που οδηγεί σε αυτό το αποτέλεσμα.
– Ποια είναι η σχέση μεταξύ του αθλητισμού και της δημοκρατίας;
– Ο σύγχρονος αθλητισμός είναι οργανωμένος σύμφωνα με το δημοκρατικό ιδεώδες της ισότητας των ευκαιριών, η οποία αντιστοιχεί στις προσδοκίες και στους ισχυρισμούς περί ισότητας μιας ιεραρχικής κοινωνίας που ενσωματώνει τις ανισότητες μέσω του ανταγωνισμού, και που στην περίπτωση του αθλητισμού φέρνει μαζί της την σύγκρουση επί ίσοις όροις ως θεμελιώδη απαίτηση. Αυτό θα καθορίσει τα πρότυπα, που για να ταιριάζουν σε αυτά οι συμμετέχοντες και οι ομάδες πρέπει να είναι ποιοτικά και ποσοτικά συγκρίσιμα, και βασίζονται σε συλλόγους και ενώσεις που είναι αρμόδιες για την δημιουργία διαφόρων κατηγοριών, βαρών, μέτρων και υποχρεωτικών ταξινομήσεων, έτσι ώστε με πειθαρχία ο αθλητισμός να διέπεται από τους ίδιους κανόνες παντού στον κόσμο.
– Η ανάλυση που παρουσιάζει τον βαρόνο Ντε Κουμπερτέν ως ιδεολόγο μοιάζει να παραπαίει…
– Ο Κουμπερτέν διακήρυξε ότι η διάδοση του αθλητισμού ήταν μέρος ενός έργου εκπαιδευτικού, που χρησιμοποιήθηκε ως προπαγάνδα με στόχο να επιβληθεί ένα φιλελεύθερο όραμα σε παγκόσμια κλίμακα. Για τον βαρόνο, δύο από τα βασικά συστατικά του αθλητισμού ήταν «η επιθυμία για πρόοδο» και η «αποδοχή των κινδύνων». Για τον λόγο αυτό, ο Κουμπερτέν απέρριψε την γυμναστική ως μια κληρονομιά των αδυνάτων, και τόνισε απερίφραστα στους άρρωστους και στις γυναίκες ότι θεμελιώδης στόχος του αθλητισμού είναι η αυξανόμενη σωματική και ψυχική υγεία, ενώ δεν είχε κανέναν ενδοιασμό σχετικά με την κήρυξη πολέμου κατά το κλασικό σύνθημα «Mens Sana in corpore Sano» (νους υγιής εν σώματι υγιεί).
Στην εναρκτήρια ομιλία του στο Ολυμπιακό Συνέδριο στην Πράγα (1925) ορίζεται βαρόνος, και στο «Mens in corpore lacertoso» διατυπώνει την ουσία του αθλητισμού. Σύμφωνα με τον ιδρυτή των Ολυμπιακών Αγώνων, ο κύριος λόγος για τον αθλητισμό ήταν «η υπερβολική ελευθερία», εξ ου και το σύνθημα «Citius, Altius, Fortius»: περισσότερη ταχύτητα, περισσότερο ύψος, περισσότερη δύναμη,… πάντα περισσότερο. Ας το πούμε ωμά: το σύγχρονο Ολυμπιακό Κίνημα δεν προκύπτει από την αδερφική συμβολή των υποθετικά καλοπροαίρετων δυνάμεων και των πρόθυμων «προοδευτικών» και «ανθρωπιστών», που ανυπομονούν να διαδώσουν την κατανόηση μεταξύ των εθνών μέσω του αθλητισμού. Προκύπτει ως πνευματικό έργο της ολοκλήρωσης των αριστοκρατικών και στρατιωτικών ελίτ και των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων της Δύσης, που αδελφοποιήθηκαν από τη θέληση να έχουν πρόσβαση στις πηγές των παρθένων πρώτων υλών, στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στην χρησιμοποίηση της φθηνής εργασίας και στην κατάκτηση των νέων αγορών.
Μετάφραση: Δημήτρης Γκιβίσης
Πηγή: Red Notebook
Πρωτότυπο κείμενο: Diagonalperiodico
Advertisements
 

Ολυμπιακή υποκρισία στο τετράγωνο


 
Το γύρο της Ελλάδας έχει κάνει και έντονη αντιπαράθεση έχει προκαλέσει η είδηση ότι εκτός της ελληνικής αποστολής των Ολυμπιακών Αγώνων τέθηκε η πρωταθλήτρια του τριπλούν Βούλα Παπαχρήστου μετά από ένα ρατσιστικό αστείο στο twitter. Νωρίτερα  η 23χρονη  Βούλα Παπαχρήστου με δηλώσεις της στα social media ζήτησε «συγγνώμη» και έκανε λόγο για παρεξήγηση και ότι και καλά είναι μόνο αθλήτρια και δεν έχει σχέση με την πολιτική. Αυτό δεν είναι ακριβώς αλήθεια καθώς η αθλήτρια μέσω των tweets της δεν κρύβει το θαυμασμό και τη στήριξη της στη ναζιστική Χρυσή Αυγή και τον Ηλία Κασιδιάρη συγκεκριμένα.  Το συγκεκριμένο κακόγουστο tweet από μόνο του είναι μεν απαράδεκτο:

«Με τόσους Αφρικανούς στην Ελλάδα, τουλάχιστον τα κουνούπια του Δυτικού Νείλου θα τρώνε σπιτικό φαγητό!!!».
αλλά από επίσημα κυβερνητικά χείλη και πολιτικούς έχουμε ακούσει πολύ χειρότερα.
Σε ανακοίνωσή της, η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή αναφέρει:
«Με απόφαση του αρχηγείου της ελληνικής αποστολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, τίθεται εκτός Ολυμπιακής Ομάδος η αθλήτρια στίβου του άλματος τριπλούν Παρασκευή Παπαχρήστου για δηλώσεις της που αντίκεινται στις αξίες και τα ιδεώδη του Ολυμπισμού. Η αθλήτρια δεν βρίσκεται στο Λονδίνο καθώς αναμενόταν λίγο πριν την έναρξη των αγωνισμάτων στίβου».
Το σχόλιο της αθλήτριας σύμφωνα με το ΣΕΓΑΣ αντίκειται στις αξίες και τις αρχές του αθλητισμού αλλά και στο πνεύμα των Ολυμπιακών Αγώνων που προάγει την αρμονική συνύπαρξη και συναδέλφωση όλων των λαών και φυλών του Κόσμου.
Το θέμα σήκωσε η ΔΗΜΑΡ η οποία βρήκε την ευκαιρία να κάνει επίδειξη ανέξοδου αντιρατσισμού:
 «Ρατσιστικό χιούμορ και “αστειάκια” που αφορούν ανθρώπινες ζωές δεν είναι ανεχτά από την ελληνική κοινωνία, δεν μπορούν να ευδοκιμούν στον ελληνικό αθλητισμό»
 «Βλέποντας από την τηλεόραση τους Ολυμπιακούς Αγώνες ας κάνει όσα άθλια “αστεία” θέλει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σίγουρα, όμως, δεν μπορεί να εκπροσωπεί την Ελλάδα στο Λονδίνο», καταλήγει η ανακοίνωση της ΔΗΜΑΡ.
Κατά τα άλλα ο Αντώνης Σαμαράς είναι Πρωθυπουργός με τη στήριξη της Δημοκρατικής Αριστεράς και έχει πει μεταξύ άλλων ότι «οι παιδικοί σταθμοί έχουν γεμίσει με παιδιά μεταναστών..με αποτέλεσμα να μην υπάρχει χώρος για τα ελληνόπουλα» και πως πρέπει να «ανακαταλάβουμε τις πόλεις μας από τα γκέτο των ξένων». Αυτές οι δηλώσεις σύμφωνα με τις μεταμοντέρνες φιλελεύθερες αξίες της ΔΗΜΑΡ προφανώς προάγουν… την αρμονική συνύπαρξη.  Μάλλον η συναδέλφωση και η αρμονική συνύπαρξη είναι κάτι σαν την ολυμπιακή εκεχειρία, ισχύουν μόνο μέσα στο στίβο και τις ολυμπιακές εγκαταστάσεις αλλά προς θεού όχι στις πόλεις μας.
Δεν είναι ψευτοδίλημμα το αν μια ρατσίστρια έχει δικαίωμα συμμετοχής σε Ολυμπιακούς Αγώνες που ποινικοποιούν την ελεύθερη διακίνηση απόψεων και την ελευθερία της έκφρασης;    Το ότι δεν επιτρέπεται η είσοδος στο κοινό που φοράει μπλουζάκι με τον Τσε Γκεβάρα και ότι στις στέγες των σπιτιών βρίσκονται ελεύθεροι σκοπευτές και αντιπυραυλική άμυνα δεν είναι πιο σημαντικά ζητήματα ή μήπως όλα συνδέονται μεταξύ τους; Οι χρυσαυγίτες βρήκαν ευκαιρία να σηκώσουν το θέμα δημιουργώντας ομάδες συμπαράστασης στα social media μέσα από τα οποία αναπαράγεται η προπαγάνδα του μίσους.
Ο ρατσισμός είναι υπαρκτός στην ελληνική κοινωνία και σίγουρα δεν πρόκειται να εξαλειφθεί με την εφαρμογή  του δόγματος της μηδενικής ανοχής και της χωροφυλακής του «πολίτικαλ κορέκτ» στα σόσιαλ μίντια.
Πραγματικά πόσο διαφορετικά από το πνεύμα της Β. Παπαχρήστου κινούνται τα παλιότερα τηλεοπτικά σχόλια για τον λευκό γίγαντα Κεντέρη που άφησε πίσω του επτά μαύρους, οι δηλώσεις της Χαλκιά για το ότι είναι το ελληνικό ανώτερο DNA που αποτελεί τη μεγαλύτερη ντόπα και όχι τα παράνομα αναβολικά που έδωσαν τόσες πρωτιές στους Έλληνες αθλητές και τα εθνικιστικά παραληρήματα Μελισσανίδη, Πατουλίδου και άλλων ολυμπιανικών την εποχή της ισχυρής Ελλάδας της ντόπας και των μαγειρεμένων στοιχείων;
Άλλωστε οι κύριες οικουμενικές αξίες που προάγουν οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η εμπορευματοποίηση, ο ανταγωνισμός, η αποθέωση της ατομικής επιδεξιότητας και η τόνωση του εθνικού φρονήματος.  Όσο για την περίφημη «ειρήνη»; Στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας η λέξη ήταν απαγορευμένη και δεν ακούστηκε από επίσημα χείλη καθώς οι ΗΠΑ είχαν αφήσει να εννοηθεί  ότι οποιαδήποτε αναφορά σε αυτήν θα εκληφθεί ως εχθρική πολιτική παρέμβαση εναντίον της διπλής κατοχής σε Ιράκ και Αφγανιστάν.

Πηγή:http://mao.gr