RSS

Category Archives: ΤΕΧΝΗ ΕΝ ΚΙΝΗΣΕΙ

Τέχνη και Αντιφασιστικό Κίνημα *

Τι είναι και τι δεν είναι ο φασισμός?

Κατά μια ανάγνωση αρκετά διαδεδομένη, ο φασισμός μπορεί να προσεγγιστεί σαν μια ακραία, μαζική, εκδήλωση αυταρχισμού και απόλυτων ιδεολογικών σχημάτων που δύναται να επιβληθούν από ένα ισχυρό -πιθανότατα στρατιωτικοποιημένο- υποκείμενο. Υπό το ίδιο -μάλλον πασιφιστικό- πρίσμα ο φασισμός είναι μόνο δολοφονίες, πόλεμοι, δικτατορίες και θηριωδίες. Επίσης δημοφιλής φαίνεται η έμφαση στα χαρακτηριστικά του φασισμού που σχετίζονται με άρνηση-στέρηση της ελευθερίας του λόγου και του πνεύματος, της αναλγησίας, καταπίεσης της διαφορετικότητας, μια προσέγγιση αναδεικνύει σημαντικά ζητήματα και η οποία εκκινά μάλλον από φιλελεύθερες αφετηρίες.

Ο Φασισμός όμως δεν είναι καθόλου μόνο τα παραπάνω. Οι δημοφιλείς αυτές προσεγγίσεις, αν και φωτίζουν πτυχές του φαινομένου, αποτυγχάνουν να αποκαλύψουν τον ιστορικά εγκληματικό ρόλο του φασισμού, ανάγοντας πρακτικές, μεθόδους και χαρακτηριστικά του φασισμού σε μια υπεριστορική «ουσία» του.

Εδώ ελοχεύει ένας κίνδυνος για το ίδιο το κίνημα. Τέτοιες προσεγγίσεις εκτός από γενικές (και καθόλου συνολικές) μας φέρνουν πριν το καταλάβουμε, στην πάντα φιλόξενη αγκαλιά του αστικού πλαισίου, όχι μόνο εξαναγκάζοντας μας να εγκαταλείψουμε την ιστορική ματιά μας αλλά και κινδυνεύοντας να τσουβαλιάσουμε στο ίδιο σακί άκριτα και ανιστόρητα τη βία καταπιεστών και καταπιεζόμενων.


Η γενική και αόριστη καταδίκη της βίας μπορεί να ανοίξει το δρόμο για το ξεδόντιασμα του λαϊκού κινήματος αν καταλήξουμε να καταδικάζουμε δυναμικές πρακτικές πάλης, και τη δυνατότητα και το δικαίωμά μας να απαντάμε με την δικιά μας κοινωνική άμυνα και χτίζοντας τη δικιά μας ιδεολογική αφήγηση και συνολικοποίηση. Σε μια εποχή σαν τη δική μας, θα ήταν βαρύ ατόπημα να κάναμε το δώρο της «καταδίκης της βίας απ’όπου κι αν προέρχεται» στο σύστημα.

Η αντίσταση μιας γυναίκας στο βιαστή της είναι βία, η άμυνα στους ίδιους τους φασίστες είναι βία, η κοινωνική αντίσταση στους μηχανισμούς καταστολής είναι βία, η απεργία είναι βία, η συνειδητή συνολική κοινωνική απάντηση στην υποβάθμιση της ζωής μας μπορεί να χρησιμοποιήσει τη βία. Οι Σκουριές είναι βία, η Κερατέα ήταν βία, η Εθνική Αντίσταση στους Γερμανούς Ναζί ήταν βία. Ούτε νόμιμη ούτε παράνομη. Ήταν δίκαιη και αναγκαία.

Δεν πρέπει λοιπόν να αναπαράγεται εύκολα μια ουμανιστική κριτική (αν και η ανάδειξη των φρικιαστικών και αντιλαϊκών του πρακτικών και αποτελεσμάτων είναι σημαντική και μπορεί να πετύχει σημαντικά πλήγματα σε σημεία στον αντίπαλο) στο ναζισμό γιατί αυτή εκτός από μερική, και ανίκανη να εξηγήσει τον φασιστικό κίνδυνο μπορεί φτάσει άθελά της να υπονομεύει τις ίδιες τις δυναμικές διεκδικήσεις των κοινωνικών κινημάτων. 

Πώς να προσεγγίζουμε το φασισμό? 

Ας πάρουμε για απάντηση, τα λόγια ενός καλλιτέχνη: «Ο φασισμός είναι μια ιστορική φάση όπου μπήκε τώρα ο καπιταλισμός, κι έτσι είναι κάτι το καινούργιο και παλιό μαζί. Ο καπιταλισμός στις φασιστικές χώρες υπάρχει πια μονάχα σαν φασισμός κι ο φασισμός δεν μπορεί να πολεμηθεί παρά σαν καπιταλισμός στην πιο ωμή και καταπιεστική του μορφή, σαν ο πιο θρασύς κι ο πιο δόλιος καπιταλισμός.

 Πώς, λοιπόν, τώρα να πει κάποιος αντίπαλος του φασισμού την αλήθεια για το φασισμό όταν δε θέλει να πει τίποτα για τον καπιταλισμό, που τον προκαλεί; Πώς να ‘χει η αλήθεια αυτή πρακτική σημασία;

Αυτοί που είναι αντίπαλοι του φασισμού χωρίς να ‘ναι αντίπαλοι του καπιταλισμού, αυτοί που παραπονιούνται για τη βαρβαρότητα που αίτια τάχα έχει τη βαρβαρότητα την ίδια, μοιάζουν μ’ ανθρώπους που θέλουν το μερτικό τους απ’ τ’ αρνί χωρίς όμως να σφαχτεί το αρνί. Θέλουν να φάνε το κρέας, να μη δουν όμως τα αίματα. Αυτοί θα ικανοποιηθούν αν ο χασάπης πλύνει τα χέρια του προτού φέρει το κρέας στο τραπέζι. Δεν είναι κατά των σχέσεων ιδιοκτησίας, που προκαλούν τη βαρβαρότητα, παρά μονάχα κατά της βαρβαρότητας, υψώνουν τη φωνή εναντίον της, κι αυτό το κάνουν από χώρες όπου κυριαρχούν οι ίδιες σχέσεις ιδιοκτησίας, όπου όμως οι χασάπηδες πλένουν ακόμα τα χέρια τους προτού φέρουν το κρέας στο τραπέζι.

Οι φωνακλάδικες διαμαρτυρίες κατά των βαρβαρικών μέτρων μπορεί να ‘ναι αποτελεσματικές για λίγο καιρό, όσο δηλαδή οι ακροατές τους πιστεύουν πως στη δικιά τους χώρα δε θα ‘ταν ποτέ δυνατό να παρθούν τέτοια μέτρα. Ορισμένες χώρες είναι σε θέση να κρατήσουν τις σχέσεις ιδιοκτησίας τους με λιγότερο βίαια για την ώρα μέσα απ’ ό,τι άλλες. Εκεί η δημοκρατία προσφέρει ακόμα τις υπηρεσίες για τις οποίες άλλες χώρες αναγκάζονται να καταφύγουν στη βία, δηλαδή την εξασφάλιση της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Το μονοπώλιο στα εργοστάσια, στα ορυχεία, στα τσιφλίκια δημιουργεί πάντα βάρβαρες καταστάσεις σ’ αυτές τις χώρες είναι όμως λιγότερο ορατές. Η βαρβαρότητα γίνεται ορατή απ’ τη στιγμή που το μονοπώλιο δεν μπορεί πια να προστατευτεί παρά μονάχα με την ανοιχτή βία». Μπέρτολτ Μπρεχτ

Οι δεκαετίες των ‘30-‘40 μας δείχνουν γλαφυρά πώς, ο φασισμός-ναζισμός εμφανίζεται όταν η καπιταλιστική αγορά βρίσκεται στην ανάγκη εύρεσης καινούριων τρόπων και τόπων αναπαραγωγής της. Η ιστορία μας δείχνει μεγάλες διαφορές εδώ κι εκεί, όμως η προετοιμασία ή υλοποίηση ιμπεριαλιστικών παρεμβάσεων είναι κοινός τόπος όπου αναπτύχθηκε ή ρίζωσε ο φασισμός. Ο «ζωτικός χώρος» του Χίτλερ, γίνεται σήμερα το χρυσαυγίτικο σύνθημα «στρατός στη Βόρεια ‘Ηπειρο», οι χρυσαυγίτικες εμμονές με τον εθνικό πόλεμο απέναντι σε γειτονικά κράτη, μιλιταριστικό κράτος κλπ.

Για αυτό δεν γίνεται φασισμός χωρίς μιλιταρισμό, χωρίς «τάξη και ασφάλεια», χωρίς αυταρχισμό ενάντια στη νεολαία, χωρίς μια ασφυκτική κοινωνική και εργασιακή καθημερινότητα του εργαζόμενου λαού. O Φασισμός είναι ο καπιταλισμός που νιώθει ότι περιορίζεται και για αυτό ξεσπά άγρια, για αυτό και ποντάρει στην επιβολή, στη ρώμη και στο δίκαιο του ισχυρού· σε αυτά πάνω στρατολογεί από την ίδια την κοινωνία και από τη νεολαία. Ο φασισμός θέλει να ριζώσει βαθειά στην κοινωνία· ο φασισμός είναι ένα «αντικοινωνικό κοινωνικό κίνημα».

Η πολιτική λειτουργία του φασιστικού φαινομένου είναι βασική για να δούμε πώς αντιστεκόμαστε σε αυτόν πώς τον αντιπαλεύουμε. Για αυτό είναι σημαντικό να αναπτύσσουμε την κριτική μας στο φασισμό από την πλευρά των εργαζομένων, του κινήματος, από την πλευρά συνολικά όλων των καταπιεσμένων.

Το σύστημα που δεν διστάζει γενικά να χρησιμοποιεί παρακρατικούς μηχανισμούς σε περιόδους κρίσιμες όπως η δικιά μας, μας θυμίζει ότι, αν δεν γίνεται η δουλειά έτσι -πιο πολύ με συναίνεση και δευτερευόντως με καταστολή ή παρακρατική δράση- υπάρχουν και άλλοι δρόμοι για να λογαριαστούμε. Βγάζει στους δρόμους τους φασίστες. Μας θυμίζει τα τάγματα εφόδου, μας θυμίζει πόσο πολύ είναι διατεθειμένο να επιτεθεί σε φτωχούς και εργάτες όταν απειλείται. Οι διαδρομές αυτές δεν είναι ευθείες και οι μικρο-κινήσεις της ιστορίας μπορεί να μην φέρνουν πάντα μπροστά τους φασίστες με την ίδια ένταση, όσο κι αν το ίδιο το σύστημα τους χρηματοδότησε, τους έθρεψε, τους κράτησε σε επιφυλακή.

Ένα τέτοιο παράδειγμα ζούμε σήμερα: Από τη μία τα αφεντικά και τα αστικά κόμματα βοήθησαν το στέριωμα των φασιστών και το γιγάντωμα του Νεοναζισμού στη χώρα μας, υλικά αλλά και στρέφοντας την πολιτική συζήτηση σε ακροδεξιές κατευθύνσεις, και από την άλλη -περισσότερο ή λιγότερο- συμβολικά έχουμε ένα πάγωμα της δραστηριότητάς τους από την κυβέρνηση μέσω των συλλήψεων ανώτατων στελεχών τους. Αν όμως ισχύουν τα παραπάνω δεν πρέπει να ειδωθούν τέτοιες κινήσεις (όπως οι χρυσαυγίτες στη φυλακή) σαν τίποτα παραπάνω από την αποκατάσταση της δικιάς τους «τάξης», και ρύθμιση του μείγματος κοινωνικής συναίνεσης και βαρβαρότητας προς το λαό, στην αναλογία εκείνη που επιτρέπει στο σύστημα να τον απομυζεί.


Οι διεθνείς σχέσεις του ελληνικού κεφαλαίου και του πολιτικού του προσωπικού και η ανάγκη για «ομαλότητα» πάνω στην οποία θα περάσουν επιτυχημένα οι φρικαλέες αντιλαϊκές πολιτικές εξηγούν τέτοιες κινήσεις και όχι καμιά τρομερή κάψα του αστικού κράτους να επιτεθεί στο φασισμό, να κόψει δηλαδή σάρκα από τη σάρκα του.


 Με ποιό περιεχόμενο θα μπορούσε η τέχνη να συνδράμει το αντιφασιστικό κίνημα?

Έχει γραφτεί ότι η τέχνη έχει τη δυνατότητα να δρα σαν καθρέφτης και σα σφυρί για την κοινωνία. Έχει την δυνατότητα μέσα από τα αισθητικά σχήματα που παράγει να την αναπαριστά, αλλά και να την επηρεάζει, να την σμιλεύει.Μετά από αυτές τις σκέψεις προκύπτει μάλλον αμέσως μια δυνατότητα για την τέχνη με την οποία μπορεί να συμβάλλει στο αντιφασιστικό κίνημα: Να αποκαλύψει, να ξεμπροστιάσει τον Φασισμό!

Οι καλλιτέχνες μπορούν με δικό τους αισθητικό τρόπο να αποκαλύψουν την πραγματική φύση του Φασισμού. Μπορούν να παρουσιάσουν αλήθειες για τη συστημική και μοβόρικη φύση του, τέτοιες με τις οποίες ο λαός μπορεί να μην έχει τη δυνατότητα να έρχεται εύκολα σε επαφή, να λειτουργήσουν σα φορέας μνήμης των αγώνων του ίδιου του λαού, να στρέψουν το ενδιαφέρον για τους πραγματικούς πόθους του λαού και όχι σε εθνικές ολοκληρώσεις και το Μεγαλέξαντρο. Ήδη σε κάποιο βαθμό τέτοια καλλιτεχνικά έργα από διαφορετικές αφετηρίες με φρέσκο υλικό βγαίνουν προς στην επιφάνεια.

Δημοφιλής είναι η άποψη, πως ο φασισμός υποφέρει από ιδεολογική πενία. Κάθε άλλο! Ο φασισμός βρίθει ιδεών. Οι φασίστες ζουν σε ένα κόσμο γεμάτο αμφιβόλου εγκυρότητας ιστορικές αναφορές, μυθοπλασίες, αφηγήσεις, νεφελώδεις συνεπαγωγές, ηρωισμούς, τσάμπα μαγκιές και βεβαίως ρομαντισμούς και αρχαιολατρείες.

Η ρηγμάτωση των ιδεολογημάτων τους που αποτελούν την έμπνευση για την αποφασιστικότητα των μαχητών τους, είναι ένα έργο σημαντικό. Για να προτείνουμε ένα παράδειγμα (και όχι μια συνταγή) η σάτυρα ή το χιούμορ θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερη αξία σε αυτό το σημείο· το ξεγύμνωμα της διανοητικής και πολιτισμικής τους τρικυμίας και ακατεργασιάς μπορεί να χτυπήσει τη μυθοπλασία του ακαταμάχητου στρατόπεδου που μας τσαμπουνάνε και να δώσει θάρρος και ζέση στο αντιφασιστικό κίνημα.

Τι θα μπορούσαν να κάνουν οι καλλιτέχνες?

Σήμερα, δεν είναι εποχή για τους καλλιτέχνες, ως διανοούμενοι, ως παραγωγοί αισθητικών σχημάτων, να επιδίδονται σε ομφαλοσκόπηση και ναρκισσισμό. Σήμερα είναι εποχή, ο καθένας με τον ιδιαίτερο τρόπο που εκφράζεται και σύμφωνα με την ξεχωριστή καλλιτεχνική γλώσσα που μιλάει, να έρθει σε επαφή με την πραγματική κοινωνική κίνηση. Παρά πάνω από επαφή· να αποκτήσει οργανική σχέση με αυτήν και στο πεδίο του αντιφασισμού.

Ποιά θα μπορούσε να είναι αυτή? 

Τα χαρακτηριστικά του φασισμού που αναφέραμε πιο πάνω, παράγουν τον ιμπεριαλισμό και στο πεδίο του πολιτισμού.

Α. Η τέχνη, οι φασίστες θέλουν να επιβάλλεται από τα πάνω με όρους απόκρυψης της πραγματικότητας, θολούρας, μυθικών παραδόσεων, “ρομαντισμού” και γενικά ενός εκρηκτικού μείγματος κακού γούστου και ψέμματος (ή αλλιώς κιτς2). Ο φασισμός τρέμει την γνήσια λαϊκή έκφραση, απαγορεύει και λογοκρίνει την άντληση θεμάτων και έμπνευσης από το πραγματικό κοινωνικό υλικό, και ούτε συζήτηση, βέβαια, να γίνεται για κοινωνική κριτική.

Β. Εννοείται, πως, ο κάθε φορά, ντόπιος πολιτισμός ανάγεται σε υπεριστορική, μοναδική, απόλυτη αγνή αξία (ένας ακρωτηριασμένος βέβαια, κακοφορμισμένος και αλλότριος, εν τέλει, με τον ντόπιο πολιτισμό, πολιτισμός) ώστε να δικαιολογείται ο πολιτισμικός ιμπεριαλισμός και η πολιτισμική καταστολή των άλλων λαϊκών πολιτισμών.

Νομίζω πως οι δύο τελευταίες παρατηρήσεις προσανατολίζουν τους καλλιτέχνες σε κινήσεις ανταγωνιστικές με το φασισμό: Το άπλωμα του χεριού, η συνεργασία με εργατικές/λαϊκές συλλογικότητες και κινήματα με οργανική (συνεχή αλληλέγγυα, ειλικρινή, πολύμορφη) σχέση με αυτά, είναι το ένα. Ο φασισμός είναι η άγρια όψη του συστήματος, και η οργάνωση των από τα κάτω ενάντια στο σύστημα είναι ανταγωνιστική προς αυτόν. Οι καλλιτέχνες, μπορούμε να αντισταθούμε στη μυθομανή πολιτισμική φασιστική σαβούρα και να μην σταματήσουμε να αναδεικνύουμε τους αγώνες μας, τους πόθους μας, την καθημερινότητά μας, τη φιλία και τον έρωτα μας όπως εμείς τα ζούμε, το λυρισμό μας, το χιούμορ μας, τη διάθεση για ανατροπή κλπ.

Μεγάλης σημασίας, όμως είναι, η ανάδειξη της λαϊκής και ταξικής αλληλεγγύης ανεξάρτητα από χρώμα και καταγωγή. Οι καλλιτέχνες πρέπει να παλέψουν για να δωθεί η δυνατότητα ανεξάρτητης έκφρασης πολιτικής και πολιτισμικής στους πρόσφυγες και μετανάστες εργαζόμενους. Δικιά τους και αυτόνομη, παράλληλα όμως με την προσπάθεια για σύνδεση και διάλογο με τον ντόπιο πολιτισμό. Αυτές οι κινήσεις υπάρχουν. Η διεύρυνση τους και η συνειδητή εμβάθυνσή τους μπορεί να είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορούν να συμβάλλουν ιδιαίτερα οι καλλιτέχνες. Δεν πρέπει να αφεθεί το μονοπώλιο της ρύθμισης των σχέσεων μεταξύ Ελλήνων και ξένων στο αστικό κράτος και στους φασίστες. ‘Ελληνες και ξένοι καλλιτέχνες μπορούνε από κοινού να συνδιαμορφώσουν, από κοινά στοχευμένα καλλιτεχνικά έργα, μέχρι να δημιουργήσουν τους όρους για ανάδειξη της των μεταναστευτικών πολιτισμικών παραδόσεων, αλλά και της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής των πόλεων. Η λαϊκή μουσική ντόπια και ξένη, η πιο μοντέρνα έκφραση μέσω του (κάθε μορφής) rock, punk, hiphop, κλπ, καθώς και όλες οι μορφές τέχνης, όπως τα εικαστικά η χειροτεχνία το θέατρο, μπορούν να φέρουν κοντά τους «από κάτω». Τα δε περιεχόμενα των καλλιτεχνικών αυτών έργων μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση των κοινών προβλημάτων, και στην ευκταία συνειδητοποίηση της κοινής θέσης στην κοινωνία αυτών που, έτσι κι αλλιώς, είναι δεμένοι με κοινή μοίρα.

Πρέπει τώρα, και με θετική δράση να δημιουργούνται στέρεοι δεσμοί μεταξύ των εργαζομένων και του λαού Ελλήνων και ξένων, όχι με τίποτα αυταπάτες ότι έτσι θα υποκατασταθεί η ανάγκη αλλαγής των παραγωγικών σχέσεων αλλά ακριβώς για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος αποτελεσματικά. Μακριά από λογικές που υπεριστορικοποιούν και κόβουν το αντικαπιταλιστικό νεύρο του αντιφασιστικού αγώνα πρέπει να προταχθεί η αλληλεγγύη, ο διεθνισμός η εργατική αλληλεγγύη.

Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά για να βρούμε υποδείγματα. Ο Παύλος Φύσσας ήταν το δεύτερο θύμα των νεοναζί μέσα στο 2013 (με πρώτο τον μετανάστη εργάτη Shehzad Luqman  δολοφονημένο στα Πετράλωνα) που έγινε γνωστό. Ο Παύλος Φύσσας συμπύκνωνε πολλά από τα παραπάνω που μπαίνουν στο κείμενο αυτό σαν στόχοι. Ο Παύλος ήταν καλλιτέχνης, ήταν αντιφασίστας, ήταν όμως και εργάτης και γνώριζε καλά τι πάει να πει αλληλεγγύη. Για τα χαρακτηριστικά του αυτά  στοχοποιήθηκε από τους Ναζί της Χρυσής Αυγής. Έτσι έγινε η πρώτη θυσία αντιφασίστα της γενιάς μας. Γι’ αυτό είναι για μας αναφορά. Οι πράξεις του μας εμπνέουν. Και η ζωή του δεν χάθηκε για το τίποτα.


Mια σκέψη για την αυτοαντίληψη των καλλιτεχνών στον αντιφασιστικό και συνολικότερα στον πολιτικό αγώνα

 Η δουλειά των καλλιτεχνών είναι να παράγουν καλλιτεχνικά έργα. Άρα οι καλλιτέχνες είναι εργαζόμενοι, μόνο που η δουλειά τους παρουσιάζει μεγαλύτερη έμφαση στην αισθητική και στις ιδέες απ’ότι η δουλειά ένος μαραγκού ή ένος μάγειρα. Αξίζει να αναρωτηθούμε, μήπως οι απόπειρες των καλλιτεχνών να συμβάλλουν στο αντιφασιστικό και γενικότερα στα κοινωνικά κινήματα υπονομεύτηκαν τόσα χρόνια από την εμπεδωμένη αντίληψη ότι αυτοί ξεχωρίζουν από το σύνολο, είναι μόνο φάροι για το σύνολο και όχι μέρος του.

Οι καλλιτέχνες παρα-έδωσαν έμφαση στη διάσταση του διανοούμενου που φέρουν και καθόλου σε αυτήν του εργαζόμενου που επίσης φέρουν. Οι καλλιτέχνες συνήθιζαν, εν γένει, να «τα λένε» από καθέδρας και ως ιεροκήρυκες. Δεν μηδενίζεται βέβαια η αξία τους σαν αρωγοί των κινημάτων, μάλλον όμως εδώ φαίνεται να αναπαράγεται μια σχέση εξουσίας που μπορεί να μπάζει την κυρίαρχη ιδεολογία από την πίσω πόρτα.

Οι καλλιτέχνες μπορούν, σήμερα, να ζητήσουν από τους εαυτούς τους να συνειδητοποιήσουν τη θέση τους, μαζί με τους από κάτω και να γίνουν οι φωνή τους όχι μόνο επειδή το πιστεύουν αλλά και επειδή η κοινωνική θέση της πλειοψηφίας των καλλιτεχνών είναι η ίδια τη θέση του μέρους εκείνου του κόσμου, το οποίο θέλουν να εκφράσουν.

 Επίμετρο

Κι η τέχνη πρέπει, σ’ αυτούς τους καιρούς των αποφάσεων ν’ αποφασίσει. Μπορεί να κάνει τον εαυτό της όργανο μιας μικρής μερίδας ορισμένων που παίζουν τις θεότητες της μοίρας για τους πολλούς και που απαιτούν μια πίστη που πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να είναι τυφλή, Ή μπορεί να σταθεί στο πλευρό των πολλών και να βάλει τη μοίρα τους στα δικά τους χέρια. Μπορεί να παραδώσει τον άνθρωπο στις συγχύσεις, τις αυταπάτες και τα θαύματα. Μπορεί όμως να παραδώσει τον κόσμο στον άνθρωπο. Μπορεί να μεγαλώσει την αμάθεια, μπορεί όμως αντιθέτως  να μεγαλώσει τη γνώση. Μπορεί να κάνει έκκληση στις δυνάμεις που αποδεικνύουν τη δύναμη τους καταστρέφοντας, αλλά μπορεί να κάνει το ίδιο, στις δυνάμεις που αποδείχνουν τη δύναμη τους βοηθώντας.
_______________________________

Μπέρτολτ Μπρεχτ, «Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια» 

Βασίλης Ραφαηλίδης, «Στοιχειώδης αισθητική», Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 1992 

Λέων Τρότσκι, «Λογοτεχνία και Επανάσταση», Εκδόσεις Παρασκήνιο, 2003


* Τοποθέτηση της ΤΕΚ στη συζήτηση με θέμα “Τέχνη και αντιφασιστικό κίνημα” που διοργάνωσε η Αντιφασιστική Επιτροπή Μεταξουργείου/Κεραμεικού/Ακαδημίας Πλάτωνος στις 16.11.2013




Advertisements
 

Ήταν θέμα χρόνου: τώρα σκοτώνουν παιδιά μπροστά στα μάτια μας


ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΝΑΡ: Σκοτώσαν οι φασίστες το γελαστό παιδί


Όλοι σήμερα 18 Σεπτέμβρη στις 6 μ.μ. στον τόπο της δολοφονίας – διαδηλώσεις σε όλες τις πόλεις 
Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου. Οι δολοφόνοι της Χρυσής Αυγής κτύπησαν ξανά, αυτή τη φορά σκοτώνοντας εν ψυχρώ με μαχαίρι τον Παύλο Φύσσα, 34 χρονών, αγωνιστή του αντιφασιστικού κινήματος και καλλιτέχνη με έντονη αντιφασιστική δράση. Για μια ακόμα φορά υπήρχε αστυνομική παρουσία στον τόπο του εγκλήματος (ΔΙΑΣ), η οποία όχι μόνο δεν προσπάθησε να αποτρέψει το έγκλημα, αλλά έδωσε προφανώς κάλυψη.
Επιδρομή τραμπούκων κατά αφισοκολλητών του ΚΚΕ και της ΚΝΕ στο Πέραμα με αποτέλεσμα εννιά τραυματίες, χουντικού τύπου φιέστα στον Μελιγαλά, προκλήσεις στα Γιαννιτσά, το φίδι δαγκώνει για τα καλά. Δεν είναι πια μόνο οι φόνοι και οι κακοποιήσεις δύσμοιρων μεταναστών στα μουλωχτά, τώρα οι νεοναζί αποκαλύπτουν όλο το εύρος της δολοφονικής τους μανίας. Ο στόχος είναι σαφής: η Αριστερά, η αντιφασιστική πάλη, το εργατικό και λαϊκό κίνημα, όλοι όσοι παλεύουν για να ανατρέψουν την βάρβαρη επίθεση κεφαλαίου – ΕΕ – ΔΝΤ, να απελευθερώσουν τον λαό από τα δεσμά των εργοδοτών, των τραπεζιτών, των τοκογλύφων, του κεφαλαίου.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι φασίστες αρουραίοι βγαίνουν από τις τρύπες τους τώρα που το λαϊκό κι εργατικό κίνημα αφυπνίζεται, τώρα που με αιχμή την απεργία διαρκείας των καθηγητών κι άλλων κλάδων η άθλια κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου στριμώχνεται για τα καλά. Αυτό το μαζικό κίνημα τρέμουν οι κυβερνώντες, το σάπιο αστικό πολιτικό σύστημα, η Μέρκελ και οι άλλοι γκαουλάιτερ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι φασίστες της Χρυσής Αυγής.

Γι’ αυτό τους προετοιμάζουν, τους εξοπλίζουν, τους αναδεικνύουν. Ακόμα και τώρα που το αίμα του δολοφονημένου με άγριο τρόπο Π. Φύσσα είναι ζεστό ακόμα, μέσα ενημέρωσης του συστήματος προσπαθούν να αποσυνδέσουν το έγκλημα από τη Χρυσή Αυγή, να αποπροσανατολίσουν μιλώντας για ποδόσφαιρο κλπ. Η δήθεν αντισυστημική Χρυσή Αυγή προωθείται κανονικά από το σύστημα, για να γίνει η σιδηρογροθιά που μαζί με την κρατική και αστυνομική καταστολή θα κτυπήσει το εργατικό κίνημα, όπως οι ταγματασφαλίτες πρόγονοί τους έκαιγαν πόλεις και χωριά μαζί με τους ναζί κατακτητές. Οι νεοναζί της Χρυσής Αυγής είναι χρήσιμοι: όπως όταν ψήφισαν τις φοροαπαλλαγές για τους εφοπλιστές και τον Σταυρίδη για πρόεδρο του ΤΑΙΠΕΔ (αυτόν που ήθελε να πουλήσει την μισή Ελλάδα, αλλά πιάστηκε στα πράσα με τον Μελισσανίδη). Όπως όταν έλεγαν στη βουλή ότι το μνημόνιο έχει και καλές πλευρές ή ότι θα έδιναν κι αυτοί τις βάσεις στους Αμερικανούς για να βομβαρδίσουν, αλλά όχι τσάμπα! Και βεβαίως όταν στρέφονται φανατικά κατά όλων των κινητοποιήσεων που απειλούν την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου, από την ΕΡΤ μέχρι την απεργία διαρκείας των καθηγητών.
Τώρα, η Χρυσή Αυγή σοβάρεψε (που θα έλεγε και ο άνθρωπος των τραπεζών Μπ. Παπαδημητρίου στον Σκάι) και σκοτώνει! Δίπλα στον 19χρονο Θανάση Καναούτη που σκοτώθηκε για ένα εισιτήριο, δίπλα στον οικοδόμο Δημήτρη Κοτσαρίδη που πέθανε από τον χημικό πόλεμο της αστυνομίας τον Οκτώβρη του 2011, δίπλα στις εκατοντάδες αυτοκτονίες και στις δολοφονημένες ελπίδες λόγω της μνημονιακής καταστροφής, πέφτει σκοτωμένος από νοσταλγούς του Χίτλερ ο αντιφασίστας Παύλος Φύσσας.
Το έγκλημα αυτό δεν θα μείνει ατιμώρητο. Να τελειώνουμε με τον φασισμό, την πολιτική και το σύστημα που σκοτώνει τους νέους και τις ζωές μας.
– Να τιμωρηθούν παραδειγματικά οι δολοφόνοι του Παύλου Φύσσα. Να αποκαλυφθούν και να τιμωρηθούν αμείλικτα οι ηθικοί αυτουργοί, όλοι όσοι οργανώνουν και εξοπλίζουν τους φονιάδες. Η επιχείρηση συγκάλυψη δεν θα περάσει! Συγκεντρώσεις σε όλες τις πόλεις!
– Να τσακίσουμε τη Χρυσή Αυγή! Το μαζικό λαϊκό, εργατικό και νεολαιίστικο κίνημα να πετάξει έξω από συνδικάτα, χώρους δουλειάς, γειτονιές τους φασίστες, με τον μαζικό αγώνα και την αποφασιστική κινητοποίηση. Όλα τα συνδικάτα, οι μαζικοί φορείς, κάθε σύλλογος πρέπει να καταδικάσουν άμεσα την δολοφονική δράση της Χρυσής Αυγής, να δημιουργήσουν συνθήκες πολιτικής ασφυξίας στα τέρατα του ναζισμού!
– Καμία ανοχή στη θεωρία των «δύο άκρων» που προσπαθεί να βάλει στο ίδιο τσουβάλι τη νεοναζιστική τρομοκρατία με τον μαζικό αγώνα του λαού και της νεολαίας.
– Η αντιφασιστική πάλη πρέπει να ενταθεί και να συνδεθεί με το συνολικό αγώνα για την ανατροπή της κανιβαλικής επιδρομής κυβέρνησης – ΕΕ – ΔΝΤ, για την ήττα του κοινωνικού και πολιτικού εκφασισμού που προωθεί το κεφάλαιο. Την απάντηση θα δώσει ο μαζικός αγώνας του λαού μας για να τσακιστεί ο φασισμός, η πολιτική, το κράτος και το σύστημα που τον θρέφει και τον θεριεύει και όχι τα διάφορα «συνταγματικά τόξα» μαζί με αυτούς που εφαρμόζουν τη φρίκη των μνημονίων. Αυτό που απαιτείται είναι η κοινή δράση όλων των μαχόμενων δυνάμεων της Αριστεράς και του κινήματος, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ θα είναι στην πρώτη γραμμή του αγώνα.
– Κλιμακώνουμε τους αποφασιστικούς αγώνες για Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία, για να νικήσει η απεργία διαρκείας των καθηγητών και των μαχόμενων κλάδων, καταλαμβάνουμε τους δρόμους με απεργίες – διαδηλώσεις – καταλήψεις.
Στο δρόμο – στο δρόμο, θα νικήσουμε τον τρόμο – Η ζωή θα νικήσει το θάνατο
ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΛΑΟ, ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ
ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ ΤΣΑΚΙΖΟΥΝ ΑΓΩΝΕΣ ΛΑΪΚΟΙ
ΣΑΡΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΦΑΣΙΣΤΕΣ -ΤΣΑΚΙΣΤΕ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, ΤΗΝ ΙΕΡΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ – ΕΕ – ΔΝΤ, ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ

Νέο Αριστερό Ρεύμα


ΑΝΤΑΡΣΥΑ: Η ναζιστική συμμορία δολοφόνησε αγωνιστή

Συγκέντρωση στο Κερατσίνι, Παναγή Τσαλδάρη 60 και Ξάνθου στις 18.00.
Σήμερα ξημερώνει μια μαύρη μέρα για τον λαό που αγωνίζεται. Ο Παύλος Φύσσας,  34 χρονών, αγωνιστής του αντιφασιστικού κινήματος, άνθρωπος που έβαζε τη ζωή και την τέχνη του στην υπηρεσία του αγώνα ενάντια στον φασισμό, δολοφονήθηκε τα ξημερώματα από χέρι φασίστα στο Κερατσίνι! Μια στυγνή δολοφονία των χρυσαυγιτών φονιάδων! Οι παπαγάλοι που σε συγχορδία αποφαίνονται ότι  «τον σκότωσε για το ποδόσφαιρο» ή μιλάνε για «οπαδική βία»,  δε μπορούν να το κρύψουν: Οι ναζιστές  της Χρυσής Αυγής έχουν στόχο να σκοτώσουν!

Ήταν θέμα χρόνου. Μπορεί να μη θρηνήσαμε νεκρό στην μαφιόζικη επίθεση ενάντια στο συνεργείο του ΚΚΕ στο Πέραμα, θρηνούμε όμως δυο μέρες μετά! 
Το στήσιμο ίδιο με το Πέραμα. Ομάδες που έρχονται ειδοποιημένες, που εμφανίζονται στο χώρο της δολοφονίας με την συνοδεία αστυνομικών της ομάδας ΔΙΑΣ, που είναι έτσι κι αλλιώς διαρκώς παρόντες  στην συγκεκριμένη περιοχή, και χτυπάνε! Προαναγγέλλοντας μάλιστα τα χτυπήματα. Μόνο που αυτή την φορά δεν λάθεψαν. Δυο μαχαιριές, η μία ίσια στην καρδιά!

18 Σεπτεμβρίου 2013. Μια μέρα που το μίσος μας φουντώνει όσο δεν φαντάζεστε. Και η απόφασή μας φουντώνει όσο δεν το χωράει ο νους σας! Όσο και να σας προστατεύουν οι κρανοφόροι των ΜΑΤ και των ΔΙΑΣ, όσο και να σας προωθούν οι καναλάρχες με τα σκουλήκια τύπου Μπάμπη Παπαδημητρίου και οι εφοπλιστές με τους υποτακτικούς τους όπως στο Πέραμα. Όσο και να σας ανοίγουν δρόμους τα στελέχη της ΝΔ τύπου Πολύδωρα, ο λαός θα σας τσακίσει, εσάς και τα αφεντικά σας!
 Ο λαός ξέρει πώς να πολεμά τους φασιστές, το έδειξε στην Κατοχή και στην Αντίσταση, το έδειξε στον Εμφύλιο, το έδειξε στη Χούντα και το Πολυτεχνείο.
 Μην αφήνετε τους φασίστες σε χλωρό κλαρί! Πετάξτε τους έξω από τα συνδικάτα,  από τα σχολεία, από τις γειτονιές!  Να μην τολμάνε να πατήσουν το πόδι τους πουθενά! Τσακίστε την συμμορία της ΧΑ παντού.

 Το χρωστάμε στον Παύλο. Το χρωστάμε σε κάθε νέο, σε κάθε παιδί, σε κάθε αγωνιστή.


Όλοι στην απεργία και τις απεργιακές συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα
Όλοι στις συγκεντρώσεις που γίνονται σήμερα σε όλη την Ελλάδα και στο σημείο της δολοφονίας, Παναγή Τσαλδάρη 60 και Ξάνθου στις 18.00.




ΕΕΚ: “τώρα σκοτώνουν παιδιά μπροστά στα μάτια μας”


Τραγουδά ο Killah P, ή Παύλος Φύσσας. Ο 34χρονος αντιφασίστας χιπ-χόπερ τραγουδά για τον Κάρλος Τζουλιάνι και τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο. Δε γνώριζε πως ο ίδιος θα πέσει νεκρός από το μαχαίρι ενός φασίστα τη νύχτα της 17ης προς 18ης Σεπτέμβρη στην περιοχή της Αμφιάλης. Η παρουσία της αστυνομίας ήταν «διακριτική», όπως και στο Πέραμα, όταν οι ναζί επιτέθηκαν σε ομάδα του KKE· διακριτικά επέβλεπαν καθώς κάποιος από την ομάδα φασιστών που επιτέθηκε στον Παύλο Φύσσα και τη σύντροφό του μαχαίρωνε τον Παύλο στην καρδιά. Το ασθενοφόρο ήρθε μετά από 35 λεπτά και ο νεαρός αντιφασίστας άφησε την τελευταία του πνοή στο Γενικό Κρατικό Νικαίας.

Δεν υπάρχει χρόνος για δάκρυα όσο το αίμα του συντρόφου παραμένει νωπό.
Πρέπει να τιμήσουμε τη μνήμη του στους δρόμους.

Δεν υπάρχει χρόνος για δάκρυα όσο η φασιστική απειλή παραμένει στους δρόμους
Πρέπει να τσακίσουμε τους φασίστες.

Δεν υπάρχει χρόνος για δάκρυα όσο η κυβέρνηση των δολοφόνων βρίσκεται στη θέση της.
Οι μπάτσοι του Δένδια που επέβλεπαν τη δολοφονία είναι συνένοχοι στο έγκλημα.
Η κυβέρνηση του Σαμαρά έχει αίμα στα χέρια της.

Η απεργία της OΛME κι η 48ωρη απεργία της ΑΔΕΔΥ αποκτά νέο περιεχόμενο. Κάθε ώρα που αυτή η κυβέρνηση βρίσκεται στη θέση της αποτελεί κίνδυνο για το λαό. Να την μετατρέψουμε ΤΩΡΑ σε Γενική Πολιτική Απεργία Διαρκείας.

Ενιαίο Εργατικό Μέτωπο, ομάδες αυτοάμυνας και πολιτοφυλακές, για να ΤΣΑΚΙΣΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΦΑΣΙΣΤΕΣ: ΤΩΡΑ!

Το ΕΕΚ-Τροτσκιστές καλεί την εργατική τάξη, εργαζόμενη και άνεργη, τους εργαζομένους που απολύονται στο δημόσιο, τη νεολαία, κάθε καταπιεσμένο και εκμεταλλευόμενο σε διαρκή κινητοποίηση. Μόνο η συντριβή του καπιταλιστικού κράτους και του φασιστικού παρακράτους τους, κι η κατάκτηση της εξουσίας από την εργατική τάξη μπορεί να καθαρίσει την Κόπρο του Αυγεία του καπιταλιστικού συστήματος, τη δυσωδία των απογόνων χιτών και των ταγματασφαλιτών. Να εκδικηθούμε όχι μόνο για τον Παύλο Φύσσα, αλλά για όλες τις γενιές των καταπιεσμένων!

Ή καθολική εξαφάνιση του ανθρώπινου μέσα στον άνθρωπο ή καθολική ανθρώπινη χειραφέτηση!

·         ΝΑ ΤΣΑΚΙΣΟΥΜΕ ΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ, ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΟΥ ΤΟΝ ΓΕΝΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΠΟΥ ΤΟΝ ΥΠΟΘΑΛΠΕΙ!

·         ΚΑΤΩ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΩΝ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ!

·         ΓΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ!

[ Καλούμε όλη την εργατική τάξη, τους κομμουνιστές, τους αντιφασίστες, όλα τα μαχόμενα τμήματα της κοινωνίας σε μαζική διαδήλωση, στον τόπο της δολοφονίας, Tσαλδάρη 68, Κερατσίνι (Aμφιάλη), σήμερα (Tετάρτη) στις 6 μμ. ]

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ




Ανακοίνωση της ΤΕΚ για τη δολοφονία του 34χρονου Παύλου Φύσσα


Χτές το βράδυ ο 34 χρονος αντιφασίστας και μουσικός Παύλος Φύσσας (Kilah P) δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι, από συμμορία ακροδεξιών μελών της Χρυσής Αυγής. Η ναζιστική συμμορία μετά και το δολοφονικό χτύπημα σε ομάδα συνδικαλιστών-εργατών του ΚΚΕ στο Πέραμα πριν λίγες μέρες, αποδεικνύει μέρα με τη μέρα πως ο μοναδικός λόγος ύπαρξής της, να υπερασπίζονται τα αφεντικά τους. 

Αυτούς που έχουν να φοβηθούν από τις αντιφασιστικές ενέργειες, από τις συνδικαλιστικές ενώσεις των εργατών που παλεύουν για τη ζωή τους, ή από ένα αντιφασιστικό τραγούδι. Αυτοί είναι τα αφεντικά και τα τσιράκια τους. Η Χρυσή Αυγή δεν είναι μια “δύναμη αλλαγής”. Είναι μια αποκρουστική παρακρατική εγκληματική συμμορία που επιτίθεται σε φτωχούς, εργάτες, συνδικαλιστές, μετανάστες, ακόμα και αντιφασίστες καλλιτέχνες. Επιτίθεται για να σκοτώσει.

Μπορούμε και πρέπει να τους τσακίσουμε πολιτικά, ιδεολογικά και στο δρόμο. Η Τέχνη εν Κινήσει εκφράζει την οργή της για τη δολοφονία του συναδέλφου μας, Killa P. Σήμερα 6 μμ έχει οριστεί συγκέντρωση και πορεία στο Κερατσίνι. Η συγκέντρωση θα πραγματοποιηθεί στη συμβολή των οδών Παναγή Τσαλδάρη 60 και Ξάνθου. 

Αναρτούμε την μουσική σελίδα του Παύλου Φύσσα (Kilah P) στο fb:

 https://www.facebook.com/pages/Killah-P-Official/193077320738413

 

ΤΕΧΝΗ ΕΝ ΚΙΝΗΣΕΙ: Η δημόσια τηλεόραση είναι ΔΙΚΗ ΜΑΣ!!

Η Τέχνη Εν Κινήσει (ΤΕΚ) καταδικάζει με τον πιο αποφασιστικό τρόπο την προκλητική κυβερνητική απόφαση για το κλείσιμο της ΕΡΤ, που ανακοίνωσε με τον πιο κυνικό τρόπο ο εκπρόσωπος της τρικομματικής συμμορίας. Η ΕΡΤ γίνεται θυσία στο βωμό των μνημονίων και των τροϊκανών τοκογλύφων, για να βρει η κυβέρνηση 2.800 εργαζόμενους και να τους πετάξει στο δρόμο. Ταυτόχρονα, η διάλυση κι απαξίωση της ΕΡΤ αποτελεί ένα μεγάλο δώρο στους καναλάρχες της ιδιωτικής ασυδοσίας. Η διάλυση της δημόσιας τηλεόρασης φέρνει άμεσα χιλιάδες απολύσεις, ακόμα πιο έντονο έλεγχο της πληροφόρησης και των ειδήσεων από τα πρόθυμα δημοσιογραφικά παπαγαλάκια του κεφαλαίου, της τρόικας και της κυβέρνησης, ολοκληρωτική απαξίωση του πολιτιστικού και μορφωτικού έργου της ΕΡΤ.
Ως εργαζόμενοι καλλιτέχνες, στεκόμαστε στο πλευρό των εργαζομένων στην ΕΡΤ, και

θέτουμε τις καλλιτεχνικές μας δεξιότητες (μουσική/τραγούδια, εικαστικά, θέατρο κλπ) στο πλευρό τους, για όποια δράση μας ζητηθεί (συναυλία, παραστάσεις κλπ). Να δημιουργήσουμε άμεσα, μια μαζική ασπίδα αλληλεγγύης, που θα ακυρώσει τα κυβερνητικά σχέδια. Να αγωνιστούμε για την ανατροπή των μνημονίων, για την υπεράσπιση των θέσεων εργασίας, για μια ενημέρωση που δεν θα κρύβει την αλήθεια και τους αγώνες του λαού μας, για μια πραγματικά δημόσια ΕΡΤ υπό εργατικό έλεγχο.


– όχι στο λουκέτο στην ΕΡΤ
– όλοι στις καθημερινές συγκεντρώσεις στο κτίριο της ΕΡΤ Αγίας Παρασκευής
 

Η επαναστατική τέχνη ως συνείδηση της εποχής


του Περικλή Παυλίδη*

(Κείμενο ομιλίας στην παρουσίαση του βιβλίου του Η.Κακαβάνη, «Ο άγνωστος Βάρναλης και 19 αδημοσίευτα ποιήματά του», Θεσσαλονίκη 21/4/13)

Το βιβλίο του Ηρακλή Κακαβάνη «Ο άγνωστος Βάρναλης» είναι ένα πολύ φροντισμένο πόνημα το οποίο εξοικειώνει τον αναγνώστη με τη γενική πνευματική διαδρομή του ποιητή φωτίζοντας συνάμα κρίσιμες στιγμές της και αποκαλύπτοντας ουσιώδεις πτυχές της προσωπικότητάς του, πράγμα  που επιτρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα το περιεχόμενο του έργου του. Το ερώτημα που τίθεται είναι ποια η σημασία της ενασχόλησης  στις μέρες μας με το έργο του Βάρναλη, τι δικαιώνει το ενδιαφέρον για ένα τόσο αδιαμφισβήτητα στρατευμένο κομμουνιστή διανοητή. 


Εκκινώ από την άποψη ότι η  τέχνη συνιστά διαγενεακή επικοινωνία των ανθρώπων μέσω αισθητικών μορφών, οι οποίες μεταδίδουν και γεννούν συναισθήματα και σκέψεις. Σ’ αυτή όμως την  επικοινωνία επιβιώνει διαχρονικά και διασώζεται ό,τι έχει καθολική σημασία για την ανθρωπότητα, για τις ανάγκες και προοπτικές της. Για να αποκτήσει καθολική σημασία   το έργο ενός δημιουργού, το οποίο ωστόσο αναπόφευκτα εντάσσεται σε συγκεκριμένο χωροχρόνο, θα πρέπει να αναδεικνύει  τα πλέον θεμελιώδη για την ανθρωπότητα ζητήματα της εποχής, αυτά που διαμορφώνουν τον ανθρώπινο κόσμο και  καθορίζουν την εξέλιξή του, να  αποτελέσει δηλαδή συνείδηση της εποχής,   και να το κάνει μάλιστα χρησιμοποιώντας μορφολογικά άρτιους τρόπους, λειτουργώντας βάσει των νόμων της αισθητικής ικανοποίησης. 

Ο Βάρναλης υπήρξε εκπληκτικός τεχνίτης του λόγου. Ο στίχος του καλοδουλεμένος και  ακριβής συνδυάζει την διεισδυτική κριτική ματιά με την καυστικότητα, την ειρωνεία και  τη χλεύη. Συνάμα μας παρουσιάζει υπέροχα δείγματα λυρισμού. Αυτό όμως που θα σημαδέψει το έργο του είναι  η σπουδαία επιλογή ζωής,  να ταχθεί με το μέρος του εργαζόμενου λαού σε μια εποχή μεγάλων επαναστατικών εγχειρημάτων. Ο Βάρναλης ήταν από τους πρώτους διανοούμενους που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Οκτωβριανής Επανάστασης. Υπήρξε πρωτοπόρος της ελληνικής επαναστατικής διανόησης,   προτάσσοντας το νέο κοσμοϊστορικό ιδεώδες   με απαράμιλλο ενθουσιασμό και ιδεολογική μαχητικότητα.  Έργα του όπως  «Το φως που καίει»,  «Ο λαός των Μουνούχων» και «Σκλάβοι πολιορκημένοι», αποτελούν  λογοτεχνικό μανιφέστο  του ιστορικού υλισμού. 

Αυτή η επιλογή του ποιητή  του επέτρεψε να βρεθεί στο ύψος της εποχής,  να διαβεί το δρόμο σκληρών και κρίσιμων κοινωνικών αγώνων,   ο οποίος συνάμα οδηγούσε σε γόνιμες πνευματικές  αναζητήσεις  και δημιουργικές καλλιτεχνικές  υπερβάσεις. Στη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα ο αστικός κόσμος με τα δικά του ιδεώδη της δικαιϊκής ελευθερίας και  ισότητας και  της εθνικοπατριωτικής  αδελφοσύνης είχε ήδη εξαντλήσει την προοδευτική ορμή του, αποκαλύπτοντας με φρικτό τρόπο το πραγματικό του πρόσωπο, στέλνοντας εκατομμύρια ανθρώπινων ψυχών στην κρεατομηχανή του 1ου παγκόσμιου πολέμου (στην Ελλάδα επιπροσθέτως των Βαλκανικών πολέμων και της Μικρασιατικής Εκστρατείας). Η διανόηση που παρέμεινε εγκλωβισμένη στα αστικά ιδεώδη βρέθηκε με τον ένα  ή τον  άλλο τρόπο μακριά από τα κρίσιμα ζητήματα της κοινωνικής προόδου ή και σε θέσεις εκ διαμέτρου αντίθετες προς αυτή. Η διανόηση που αισθάνθηκε την παρακμή  της αστικής κοινωνίας αλλά δεν  μπόρεσε να διακρίνει προοπτικές  χειραφέτησης και να αφοσιωθεί σ’ αυτές επίσης βρέθηκε στο περιθώριο της ιστορίας. 

Από αυτή τη σκοπιά παρουσιάζει ενδιαφέρον η σχέση του Βάρναλη  (την οποία αναδεικνύει επαρκώς ο Ηρακλής Κακαβάνης στο βιβλίο του) με διανοητές όπως ο Καβάφης, ο Παλαμάς και ο Δελμούζος, οι οποίοι υιοθέτησαν διαφορετικές ή και αντίθετες στάσεις απέναντι στην εποχή τους εν συγκρίσει με αυτή του ποιητή. Δέον να τονιστεί ότι αυθεντικός και μαχητικός ανθρωπισμός στον 20ο αιώνα μπορούσε να υπάρξει μόνο μέσα από την προλεταριακή θεώρηση του κόσμου και τον αγώνα  για την ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου. Η κοινωνική στάση του Βάρναλη τον ώθησε να δει τη ζωή  από τη σκοπιά των υφιστάμενων την ταξική εκμετάλλευση, των φτωχών, των ταπεινών και καταφρονεμένων. Έτσι κατάφερε να αντιληφθεί  το μόχθο   και τη δυστυχία τους, (αυτά που πολλοί διανοούμενοι της εποχής κοιτούσαν αλλά δεν έβλεπαν) και να γίνει με το έργο του η φωνή τους. 

Ο Βάρναλης πολεμά με πάθος και πείσμα τον κόσμο της αδικίας. Αποκαλύπτει το πραγματικό πρόσωπο των  αφεντάδων της ζωής, των εκμεταλλευτών εργασίας, αυτών που χτίζουν την ευτυχία τους πάνω στα κόκαλα του λαού, χρησιμοποιώντας βία και  απάτη. Ο Βάρναλης αγαπά το λαό και γι’ αυτό δε τον κολακεύει. Αντιθέτως τον επικρίνει  για τη δειλία, τη μοιρολατρία και  τη μικροψυχία  που συχνά τον διακρίνουν. Ο λαός κουβαλάει μέσα του όλη τη σαπίλα της εκμεταλλευτικής κοινωνίας. Είναι ο  «καλός λαός», αυτός που φρόνιμα και ταχτικά πάει με κείνον που νικά, είναι ο λαός των μοιραίων οι οποίοι, ενώ έχουν στερηθεί ό,τι όμορφο υπάρχει στη ζωή, εκτονώνονται με υποκατάστατα ευτυχίας, περιμένοντας κάποιο θαύμα. Ο λαός μπορεί να προδώσει. Όπως σπαρακτικά αναφωνεί η βαρναλική Παναγία:   Θεριά οι ανθρώποι  δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν. 

Ο ποιητής γνωρίζει καλά ότι ο  λαός υφίσταται κάθε μορφής πνευματική χειραγώγηση και καταγγέλλει με καυστικό τρόπο την απύθμενη υποκρισία όλων εκείνων των απολογητών της ταξικής κυριαρχίας, οι οποίοι διδάχνουν την αγιότητα της σκλαβιάς και της πείνας ώστε να μπει ρυθμός και τάξη στο μυαλό και στην ψυχή των αδικημένων και να ζητάνε  μοναχοί τους ν’ αδικιούνται – για το καλό τους. Ο Βάρναλης με το καθαρτήριο φως της σκέψης και του λόγου του αντιμάχεται τα ιδεολογικά φαντάσματα του κόσμου της εκμετάλλευσης, της καθημερινής ψευδούς συνείδησης,  τα οποία ηγεμονεύουν το μυαλό και τη ζωή των ανθρώπων του μόχθου. Το έργο του λειτουργεί ως νυστέρι που αποκαλύπτει τις θεμελιώδεις πλευρές της κοινωνικής αδικίας. Γράφει στο  «Λαό των μουνούχων»:  απόχτησε σε μια-δυο γενιές νομιμότητα και κάποια ιερότητα. Ήταν η ιδιοκτησία. Κανένας δε θυμόταν, πως ήταν κλεμμένη. 

Σπάνια μπορεί κανείς να συναντήσει τόσο οξυδερκή και κριτική στάση απέναντι στη θρησκεία, στην ισχυρότερη δηλαδή μορφή πνευματικής υποδούλωσης, η δύναμη της οποίας πηγάζει από όλη τη συσσωρευμένη στους αιώνες αδυναμία και απελπισία των ανθρώπων αναφορικά με το εφικτό της χειραφέτησής τους σε αυτό τον κόσμο και με τις δικές τους δυνάμεις:

Στους λίγους δόθηκεν η Γη, στα πληθ’ οι Ουρανοί
δεν είν’ αξιότερο αγαθόν απ’ την υπομονή

Συνάμα περιβάλλει με ιδιότυπο σεβασμό τις θρησκευτικές μορφές του Χριστού και της Παναγίας, όχι γιατί εισάγει κατά λαθραίο τρόπο στοιχεία θρησκευτικότητας στο έργο του, αλλά γιατί κατανοεί πολύ καλά ότι  με τα σύμβολα του «θείου δράματος» εκφράστηκε το ανθρώπινο δράμα (πόσο Χριστέ σουν άνθρωπος, αναφωνεί η Μαγδαληνή), αλλά και η φαντασιακή αναζήτηση διεξόδου και λύτρωσης από την επίγεια μάβρη Κόλαση. Είναι εξαιρετικά θαρραλέα και επαναστατικά  συνεπής η στάση του Βάρναλη απέναντι στην  έννοια του έθνους, αυτή τη λατρεμένη ιδέα  της αστικής τάξης, πίσω από την οποία έκρυβε όλη την  ταξική ιδιοτέλειά  της, αξιώνοντας από τους ταπεινούς και καταφρονεμένους να χύσουν το αίμα τους στο όνομά της, αυγαταίνοντας συνάμα τον πλούτο των αφεντικών τους:

Ξέν’ οι λαοί στον τόπο τους και δούλοι,
 χωρίς πατρίδα, πάντα «οχτροί και μούλοι 

Ο Βάρναλης ειρωνεύεται και   καταγγέλλει και την κομφορμιστική συνείδηση των διανοουμένων,  η οποία καταφεύγει σε κόσμους φανταστικούς για να κρυφτεί σε αυτούς,  φτιάχνοντας  ένα ωραίο ιδανικό,  αδιάφορο όμως για τις ανάγκες των ανθρώπων. Ξεσκεπάζει τις ψευδαισθήσεις περί ουδετερότητας της τέχνης και της συνείδησης:  Όσο το σώμα  θ’ ανήκει στον Καίσαρα θαν του ανήκει μαζί κι ο νους κ’ η ψυχή. Ο Βάρναλης πιστεύει βαθύτατα στη δύναμη του λαού και στην ιστορική προοπτική της χειραφέτησής του.  Το έργο του είναι ιστορικά αισιόδοξο. Ο λαός θα νικήσει όλα τα φονικά ρηγάτα και θα θεμελιώσει το  βασίλειο της Δουλειάς της Πανανθρώπινης Φιλιάς. Ο ποιητής παρακινεί το θύμα και το ψώνιο να φέρει ανάποδα τον ντουνιά. 

Τα λόγια του Βάρναλη ηχούν σαν αγέρωχο επαναστατικό προσκλητήριο, συνιστούν σάλπισμα εξέγερσης: Όχι με λόγια, μ’ έργα τ’ άδικο πολέμα!
Κι όχι μονάχος! Με τα πλήθη συνταιριάσου!
Τ’ άδικο μ’ αίμα θρέφεται! Πνίξε το με αίμα

Ο ποιητής αναφέρεται στην προοπτική ενός λεύτερου κόσμου κι αυτό είναι ό,τι σημαντικότερο υπάρχει στο έργο του. Η δύναμη και η κοινωνική σημασία της τέχνης όπως και η δύναμη της ανεπτυγμένης-καλλιεργημένης συνείδησης, εν γένει, καθορίζονται από τη στάση απέναντι στην προοπτική, από την ικανότητα  κατανόησης και ανάδειξης της προοπτικής, αυτού δηλαδή που δεν μπορεί να διακρίνει ο καθημερινός κοινός νους των απλών ανθρώπων. Η επαναστατική τέχνη του Βάρναλη, ως συνείδηση της εποχής,  επιχειρεί να στρέψει το  βλέμμα των ανθρώπων του εργαζόμενου λαού  στην αισιόδοξη προοπτική ενός όμορφου χειραφετημένου κόσμου, στον οποίο οι προλετάριοι έχοντας απαλλοτριώσει τους απαλλοτριωτές τους προσοικειώνονται όλα τα θαυμαστά επιτεύγματα του πολιτισμού: η πλούσια Γης ολάκερη, τα κόπια μας κλεμένα ως χτες
όλα μας ξαναδίνονται με τις αγκάλες ανοιχτές
…   …
Όλα σου τέχνη τα καλά και τα μεγάλα δώρα
σα να ναι μια τα χαίρεσαι ψυχή παγκόσμια τώρα 

Και η  λευτεριά είναι καθολική-πανανθρώπινη:  όμοια λεύτερη όλη η πλάση στον αγώνα του καλού. Πολλοί ικανοί διανοούμενοι εμφανίστηκαν στον 20ο αιώνα. Όμως μόνο άνθρωποι σαν τον Βάρναλη στάθηκαν στο ύψος της κοινωνικής ανάγκης και της συνειδητής οργής, σήκωσαν   την ιστορία στους ώμους τους, φώτισαν το δρόμο της ανθρώπινης προσπάθειας για λύτρωση, για καλύτερο αύριο, έγιναν οι οδηγητές του λαού  στα μεγάλα επαναστατικά του  σκιρτήματα. 

Ο Ρίτσος αποτιμά με τον ακριβέστερο τρόπο το έργο του Βάρναλη γράφοντας το 1956 στην τότε Αυγή: 
Ποιητή, σ’ είδαμε πάντα στο πλευρό του λαού μας
με σκέψη και με πράξη. Ο λόγος σου σπαθί, νυστέρι και φωτιά που φωτάει και φως που καίει. Σ’ είδαμε πάντα με την παλάμη σου ανοιχτή δίπλα στ’ αφτί για ν’ αφουγκράζεσαι πίσω απ’ τα τείχη τη στρογγυλή βουή του ιστορικού αναπότρεπτου ήλιου. Αυτό τον ήλιο μας έδειξες.

Η επαναστατική τέχνη του Βάρναλη, ως συνείδηση της εποχής, είναι καθολική και συνεπώς διαχρονική, αφενός γιατί οι λογαριασμοί που άνοιξε ο 20ος αιώνας με τον καταστροφικό κόσμο του κεφαλαίου δεν έχουν κλείσει ακόμα, αφετέρου γιατί τα ιδανικά και η προοπτική που υπηρέτησε συνάπτονται με το πιο σημαντικό και αυθεντικά  καθολικό ζήτημα της ιστορίας, με τον αγώνα για τη χειραφέτηση της εργασίας και την κομμουνιστική ενοποίηση της ανθρωπότητας. Ως εκ τούτου το έργο του Βάρναλη  ανήκει οριστικά στο μέλλον.

 
*επίκουρος καθηγητής ΑΠΘ
 

Παρουσίαση της συλλογής "Μέρες από ατσάλι"

Το Σάββατο 2 Μαρτίου στις 7 μμ το Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα παρουσιάζει στη Λαμπηδόνα (άλσος Αγίας Τριάδας), τη συλλογή της ΤΕΚ “Μέρες από ατσάλι”. Τις αρχικές τοποθετήσεις θα τις κάνουν μέλη της ΤΕΚ. Θα ακολουθήσει συζήτηση και μετά συναυλία με τους: 
  • BoxcarBetty
  • Μητέρα Φάλαινα Τυφλή
  • Παυλέας και Χάρης Πανταζής (JazzMatazz)
  • Υπεραστικοί

Στο χώρο της Λαμπηδόνας θα εκθέσει τα έργα του με τίτλο “τα πρόσωπα της κρίσης” τα οποία περιέχονται στο cd, ο Μάκης Ζέρβας. Επίσης θα υπάρχει και το cd, το οποίο θα δίνεται με προαιρετική οικονομική ενίσχυση.


είσοδος ελεύθερη!

Σας περιμένουμε όλους και όλες!!

 

Σύντροφέ μου…να ανοίξουμε δρόμο στον κόσμο που χαράζει

Από την συλλογή ΜΕΡΕΣ ΑΠΟ ΑΤΣΑΛΙ την οποία επιμελήθηκε η συλλογικότητα εργαζομένων – καλλιτεχνών ΤΕΧΝΗ ΕΝ ΚΙΝΗΣΕΙ

Δείτε το blog της συλλογικότητας ΤΕΧΝΗ ΕΚ ΚΙΝΗΣΕΙ εδώ. Τη συλλογή μπορείτε να κατεβάσετε από το blog της συλλογικότητας ή από το blog των ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΩΝ.      

Το cd μπορείτε να το βρείτε στο βιβλιοπωλείο των “εκδόσεων των συναδέλφων” (Ερεσσού 35-Αθήνα), όπου υπάρχει και κουτί οικονομικής ενίσχυσης για τα έξοδα!