RSS

Category Archives: Margaret Thatcher

Θάτσερ και απαρτχάιντ: μια σχέση διφορούμενη και αντιφατική

 
Επειδή η Μάργκαρετ Θάτσερ θεωρούσε το Aφρικανικό Eθνικό Κογκρέσο (ANC) “τρομοκρατικό”, επειδή εναντιωνόταν στις κυρώσεις κατά του καθεστώτος του απαρτχάιντ και επειδή θεωρούσε ότι η κυβέρνηση των λευκών ήταν ένα πρόχωμα κατά του κομμουνισμού, η πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας κατηγορήθηκε ότι υποστήριξε το ρατσιστικό καθεστώς της Νότιας Αφρικής. Ωστόσο τα ιστορικά έγγραφα αποδεικνύουν ότι η πραγματικότητα ήταν λιγότερο απλή.

Λίγοι στη Νότια Αφρική πένθησαν την 87χρονη πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας που πέθανε στις 8 Απριλίου. Οι ιστορικοί θύμισαν ότι, όταν η Πρετόρια έλαβε δραστικά μέτρα τη δεκαετία του 1980 για να καταστείλει την εξέγερση των μαύρων η “Σιδηρά Κυρία” υπήρξε επανειλημμένα ο μεγάλος ηγέτης στον κόσμο που καταδίκασε επί της αρχής το καθεστώς των κυρώσεων.

“Κρίνουμε ότι οι κυρώσεις το μόνο που κάνουν είναι να σκληραίνουν τις συμπεριφορές
αυτές”, είχε πει μιλώντας στο βρετανικό κοινοβούλιο το 1987, “οι πρώτοι που πλήττονται είναι οι μαύροι της Νότιας Αφρικής, των οποίων η εργασία και το εισόδημα διακυβεύονται”.
Ταυτόχρονα η Θάτσερ παρουσιαζόταν ως “ειλικρινής φίλη” του προέδρου Πίτερ Μπότα, του ισχυρού άνδρα του καθεστώτος του απαρτχάιντ υπό την σκληρότερη μορφή του, τον οποίο κάλεσε στο Λονδίνο το 1984, όταν όλος ο κόσμος τον αντιμετώπιζε ως παρία, ασκώντας παράλληλα πιέσεις σε αυτόν, κατ΄ιδίαν, για την κατάργηση του απαρτχάιντ και την απελευθέρωση του Μαντέλα, όπως αποδεικνύουν αποχαρακτηρισμένες επιστολές που είχαν ανταλλάξει οι δύο ηγέτες.

Την επόμενη χρονιά τού έγραφε: “Βρέθηκα απομονωμένη όταν αντιτάχθηκα στις κυρώσεις. Υπήρξα στόχος ύβρεων, κατηγορήθηκα ότι προτιμώ τις βρετανικές θέσεις εργασίας από τις ζωές των Αφρικανών. Εναπόθεσα πολλές ελπίδες στη διαβεβαίωση που μού δώσατε ότι θα λάβετε μέτρα για να τεθεί τέρμα στις φυλετικές διακρίσεις και να εφαρμοστεί η αρχή της συμμετοχής όλων των κοινοτήτων στην πολιτική ζωή”.

“Πιστεύω ακράδαντα ότι θα πρέπει να υιοθετήσετε συγκεκριμένα μέτρα τους προσεχείς μήνες”, πρόσθετε σε αυτή την επιστολή πριν ζητήσει από τον πρόεδρο Μπότα να απελευθερώσει τον Μαντέλα, ο οποίος εθεωρείτο εκείνη την εποχή ο μάρτυρας της υπόθεσης του μαύρου πληθυσμού της Νότιας Αφρικής, και βρισκόταν στη φυλακή από το 1964: “Συνεχίζω να πιστεύω, όπως σάς είπα, ότι η απελευθέρωση του Νέλσον Μαντέλα θα έχει μεγαλύτερη επίδραση από οποιοδήποτε άλλο μέτρο θα μπορούσατε να λάβετε”.

Διπλό παιχνίδι

Η Θάτσερ βλέποντας ότι ο Μπότα κώφευε στις εκκλήσεις της, μερικούς μήνες αργότερα τού έγραψε ότι ήταν “απογοητευμένη και σε απόγνωση”.

Ωστόσο δημοσίως η “Σιδηρά Κυρία” υποστήριζε τις αξίες της και δεν φοβόταν να θεωρηθεί υποστηρίκτρια του καθεστώτος απαρτχάιντ.

Οι θέσεις της Θάτσερ, υπό το φως της ιστορίας, εξηγούνται ωστόσο περισσότερο βάσει των εμμονών της παρά ως πραγματική υποστήριξη προς το ρατσιστικό καθεστώς:

  • Ως ακραιφνής φιλελεύθερη, θεωρούσε τις κυρώσεις έγκλημα κατά του ελεύθερου εμπορίου που υποστήριζε.
  • Έχοντας και η ίδια γλιτώσει μόλις από μια επίθεση του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA), δεν μπορούσε να υποστηρίξει την προσφυγή στη βία του ANC, το οποίο είχε συγκροτήσει τη δεκαετία του 1960 υπό τον Μαντέλα μια “ένοπλη πτέρυγα”.
  • Σφοδρή πολέμια του κομμουνισμού, σε μια εποχή που οι σύμμαχοι της Σοβιετικής Ένωσης κατείχαν ακόμη στρατηγικές θέσεις στον κόσμο, η Θάτσερ θεωρούσε ότι το καθεστώς στην Πρετόρια ήταν πρόχωμα κατά της σοβιετικής εξάπλωσης στην Αφρική.

Στην αναγγελία του θανάτου της, η επίσημη αντίδραση του ANC, που βρίσκεται στην εξουσία από το 1994, ήταν άκρως διπλωματική. Εκφράζοντας τη “λύπη” του, ο εκπρόσωπος του κόμματος σημείωσε ότι η εκλιπούσα “αναμόρφωσε τη βρετανική πολιτική και τη δημόσια διοίκηση”. Διακριτικά, υπενθύμισε ότι “το ANC υφίστατο τις συνέπειες της πολιτικής της”.
Ορισμένοι βετεράνοι του αγώνα κατά του απαρτχάιντ δεν επέδειξαν την ίδια αυτοσυγκράτηση. “Εγώ λέω στα τσακίδια! Υπήρξε ένθερμη υποστηρίκτρια του καθεστώτος απαρτχάιντ”, είπε στον Τύπο ο Πάλο Τζόρνταν, πρώην ακτιβιστής και πρώην υπουργός του ANC.

Μερικούς μήνες μετά την απελευθέρωση του Μαντέλα το 1990, η Θάτσερ τον υποδέχτηκε στο Λονδίνο. Ο νοτιοαφρικανός νομπελίστας Ειρήνης ήξερε ότι η συνομιλήτριά του έπαιζε καιρό τώρα σε δύο ταμπλό: διατηρώντας έναν διάλογο με την Πρετόρια, η Βρετανία όχι μόνο είχε δεχτεί στο έδαφός της τους “τρομοκράτες” του ANC, αλλά είχε παράσχει και αστυνομική προστασία στους ηγέτες των ανταρτών που είχαν τη βάση τους στο Λονδίνο, μεταξύ των οποίων ο Τάμπο Μπέκι, μελλοντικός αντιπρόεδρος της Νότιας Αφρικής και ο Ολιβερ Τάμπο, πρόεδρος του κόμματος.

http://diktiospartakos.blogspot.gr/

 

Φώκλαντς και Πινοσέτ: Η μαύρη “κληρονομιά” της Θάτσερ στη Λατινική Αμερική

Οι λαοί της Λατινικής Αμερικής δεν είχαν κανένα λόγο να πενθήσουν στο άκουσμα της είδησης του θανάτου της “Σιδηράς Κυρίας”. Το όνομα της Μάργαρετ Θάτσερ, πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου από το 1979 έως το 1990, έχει άλλωστε συνδιαστεί με δύο μαύρες σελίδες της σύγχρονης λατινοαμερικανικής ιστορίας: αυτή του ιμπεριαλιστικού πολέμου στα νησιά Φώκλαντς το 1982 αλλά και της στενής πολιτικής σχέσης που η “Σιδηρά” Θάτσερ διατηρούσε επί χρόνια με το χιλιανό δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ. Και στις δύο περιπτώσεις η πρωθυπουργός της Βρετανίας ταυτίστηκε απόλυτα με τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα των ΗΠΑ – υπήρξε άλλωστε στενή φίλη και συνεργάτης του προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν – στην περιοχή, προωθώντας συμμαχίες τέτοιες που θα διασφάλιζαν την αποικιοκρατική παρουσία του Λονδίνου στη νότια Αμερική.


Για την Αργεντινή και το λαό της, η Μάργκαρετ Θάτσερ ήταν νεκρή εδώ και χρόνια. Η λατινοαμερικάνικη χώρα είχε βιώσει έντονα τις ανθρώπινες απώλειες που είχε προκαλέσει η απόφαση της “Σιδηράς Κυρίας” να διατάξει ένοπλη επέμβαση στις νησίδες Φωκλαντς. Η διαμάχη Αργεντινής και Ηνωμένου Βασιλείου για τα εν λόγω νησιά έχει παρελθόν καθώς και οι δύο χώρες τα διεκδικούν – η πρώην βρετανική αυτοκρατορία μάλιστα είχε ανοιχτούς λογαριασμούς για τα Φωκλαντς και με την Ισπανία, την αποικιοκρατική δύναμη που κατείχε την Αργεντινή πριν το 1816. Ήταν επόμενο οι αργεντίνοι να υποδεχθούν ψυχρά και αδιάφορα το θάνατο της 87χρονης βρετανίδας τέως πρωθυπουργού. Ο λαός της Αργεντινής άλλωστε είχε χάσει σε αυτόν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο 649 στρατιώτες. Από το προεδρικό μέγαρο της Αργεντινής δεν υπήρξε καμία επίσημη ανακοίνωση σχετικά με το θάνατο της Θάτσερ, ενδεικτικό αν μη τι άλλο της ψυχρής σχέσης που διατηρούν – 31 χρόνια μετά τον αιματηρό πόλεμο – Μπουένος Άϊρες και Λονδίνο.

Οι πολίτες της Αργεντινής θυμούνται τον πόλεμο “Λας Μαλβίνας”, όπως είναι γνωστός στη χώρα, θυμούνται εκείνα τα χρόνια: “Μεγάλη αδικία, πολύς θυμός και αρκετό μίσος για το χαμό τόσων αργεντίνων πατριωτών, ακόμη έχω αυτό το συναίσθημα” δήλωσε στο βρετανικό δίκτυο Sky News ο Μιγκέλ Λόπες, βενεράνος του αργεντίνικου στρατού. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο 71χρονος Ντομένικο Γκρουσκομάγκνο: “Ευλογημένη απ’ το Θεό η μέρα που αυτή η απαίσια γυναίκα απεβίωσε. Υπήρξε απεχθές πρόσωπο. Προκειμένου να κερδίσει τις εκλογές στη Βρετανία κήρυξε πόλεμο”. Για τον πόλεμο που κράτησε 74 μέρες και είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο περίπου 1000 ατόμων και απ’ τις δύο χώρες η Μάργκαρετ Θάτσερ δεν απολογήθηκε ποτέ. “Πέθανε χωρίς να τιμωρηθεί ποτέ, χωρίς να δικαστεί ποτέ” λέει ο Μάριο Βόλπε, επικεφαλής του Κέντρου Βετεράνων του Πολέμου Λας Μαλβίνας, θυμίζοντας τον τορπιλισμό του καταδρομικού “Στρατηγός Μπελγκράνο” του αργεντίνικου ναυτικού από βρετανικό υποβρύχιο. Σε αυτήν την επίθεση, στις 2 Μάη 1982, έχασαν τη ζωή τους 323 άνθρωποι.


Την σιγή της Αργεντινής στο άκουσμα της είδησης για το θάνατο της “Σιδηράς Κυρίας” συμμερίστηκαν και άλλες χώρες της λατινικής Αμερικής, όπως η Βενεζουέλα και η Κούβα. Την οδύνη τους για το θάνατο της τέως βρετανίδας πρωθυπουργού εξέφρασαν τόσο ο δεξιός πρόεδρος της Κολομβίας Χουάν Μανουέλ Σάντος, ο συντηρητικός χιλιανός πρόεδρος Σεμπαστιάν Πινιέρα αλλά και προοδευτικοί ηγέτες, όπως η Ντίλμα Ρούσεφ της Βραζιλίας. Η κυβέρνηση της Κόστα Ρίκα χαρακτήρισε τη Θάτσερ ως “εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα του 20ου αιώνα” ενώ, αντίθετα, ο αντιπρόεδρος της Νικαράγουα αναφέρθηκε στις “τραχείς και σκληρές για το λαό πολιτικές” που η “Σιδηρά Κυρία” είχε ακολουθήσει ως ηγέτης του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Μάργαρετ Θάτσερ άλλωστε δεν υπήρξε ποτέ δημοφιλής στη Νικαράγουα μιας και η στενή της φιλία με το Ρόναλντ Ρίγκαν την είχε οδηγήσει στην υποστήριξη των “Κόντρας” ενάντια στους Σαντινίστας του Ντανιέλ Ορτέγκα τη δεκαετία του 1980.

Θάτσερ και Πινοσέτ

Πέραν του πολέμου στα νησιά Φώκλαντς, η αιματοβαμμένη πολιτική κληρονομιά που αφήνει πίσω της η Βαρώνη Θάτσερ έχει και μια άλλη διάσταση. Αυτήν τη στενής πολιτικής της σχέσης με το χιλιανό δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ. Η φιλία της “Σιδηράς Κυρίας” με τον δικτάτορα χρονολογείται από την εποχή του πολέμου “Λας Μαλβίνας”, όταν ο Πινοσέτ είχε βοηθήσει την τότε βρετανική κυβέρνηση (υπό την Θάτσερ) στην απόπειρα επανακατάληψης των νήσων Φώκλαντς. Πρώην απόρρητα έγγραφα που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν ότι ο χιλιανός δικτάτορας είχε συμφωνήσει να παρέχει αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις στη βρετανική πολεμική αεροπορία. Ασφαλώς, για τις παροχές αυτές ο αιμοσταγής Πινοσέτ είχε εξασφαλίσει ως αντάλλαγμα στρατιωτικό υλικό από τους βρετανούς, ενισχύοντας τους κατασταλτικούς μηχανισμούς της Χούντας ενάντια στο λαό της Χιλής.

Πέραν όμως των δοσοληψιών μεταξύ Θάτσερ και Πινοσέτ, οι δυό τους συμμερίζονταν το ίδιο μείγμα νεοφιλελεύθερης πολιτικής – της πολιτικής που δεν άφηνε όρθιο κανένα κοινωνικό κεκτημένο, που γκρέμιζε εργατικές ελευθερίες και που ξεπουλούσε στο μεγάλο Κεφάλαιο κάθε δημόσιο αγαθό. Για την επιβολή αυτής της πολιτικής άλλωστε, Πινοσέτ και Θάτσερ δε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν τα πλέον βάναυσα μέτρα, καταστέλλοντας με τη βία απεργιακές κινητοποιήσεις, ερχόμενοι σε μετωπική σύγκρουση με την εργατική τάξη.

Όταν ο Πινοσέτ συνελήφθη απ’ τις βρετανικές αρχές τον Οκτώβρη του 1998, έπειτα από διεθνές ένταλμα σύλληψης για μαζικά ειδεχθή εγκλήματα, η Θάτσερ ήταν η πρώτη που βγήκε δημόσια να τον υπερασπιστεί. “Υπήρχε μια πολύ στενή σχέση μεταξύ τους” επιβεβαιώνει ο Χουάν Γκαμπρέλ Βάλντες, πρώην υπουργός στη Χιλή, προσθέτοντας “οι δυό τους μοιράζονταν κοινές απόψεις, χωρίς αμφιβολία”.

 

Έφυγε η Θάτσερ…πήγε να συναντήσει τον Πινοσέτ

Ακούστε τους 15 ροκ ύμνους για το θάνατο της Θάτσερ, εδώ